نمونه سؤالات امتحانات نهایی زبان و ادبیات فارسی و آرایه های ادبی و تاریخ ادبیات
 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

نمونه سوالات کلی خرداد و شهریور 79 تا 84

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 02/03/1379

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

درک مطلب  ( 4 نمره ) : با توجه به بیت‌های زیر به پرسش‌های 1 تا 8 جواب دهید .

            1    « جوانی چنین گفت روزی به پیری

                                             که چون است با پیری‌ات زندگانی

                     بگفت اندر این نامه حرفی‌است مبهم

                                              که معنیش جز وقت پیری ندانی

            3       تو  بِه کز توانایی خویش گویی

                                               چه می‌پرسی از دوره‌ی ناتوانی

                     جوانی نکودار کاین مرغ زیبا 

                                                 نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

           5       متاعی که من رایگان دادم از کف

                                                  تو گر می‌توانی مده رایگانی

                     هر آن سرگرانی که من کردم اوّل

                                             جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

           7       از آن برد گنج مرا دزد گیتی 

                                              که در خواب بودم گـَه پاسبانی »

مقصود از« این  نامه » در بیت دوّم   چیست ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

50/0

2

چرا پیر از جوان می‌خواهد که درباره‌ی دوره‌ی  پیری سؤال نکند ؟

50/0

3

منظور از« خانه‌ی استخوانی» در بیت چهارم چیست ؟

25/0

4

مقصود از «سرگرانی » در  بیت ششم چیست ؟

50/0

5

جوانی در کلّ شعر به چه چیزهایی تشبیه شده است ؟

75/0

6

مقصود از« دزد گیتی » در بیت آخر چیست ؟

50/0

7

از کدام مصراع شعر ، مفهوم بی‌خبری و غفلت استنباط می‌شود ؟

50/0

8

این شعر با توجّه به محتوای آن کدام نوع از انواع ادبی است ؟

50/0

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره )  

ز اشک ویران کُنَش آن خانه که بیت‌الحَزَن است .

 

25/0

2

سوگند به دادار یزدان که آتشک غَدر نکند .

50/0

3

خدای تبارک و تعالی همه‌ی بندگان خود را از عذاب قرض و دَین  ، ‌فَرَج دهاد .

50/0

4

عاقل از سر بنهد این هستی و باد . ( حذف شده است . ) 

25/0

5

ناصرخسرو از دولت‌ها و عُمّال آن‌ها سخن می‌گوید . ( حذف شده است .)

25/0

6

حالا بعد از دو سال تازه سر حرف من افتاده‌اند .

25/0

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 7 نمره )

هر آن‌که از روی نادانی نه او را گـُزید ،‌گـَزند او ناچار بدو رسید .

 

50/0

2

ز مستی بر سر هر قطعه زین خاک

                               خدا داند چه افسرها که رفته

50/0

3

تو مرا بر خویشتن گیر و بگوی که من او را توانستم آوردن .

50/0

4

بی‌چارگی ورا چو دیدند                            در چاره‌گری زبان کشیدند .

50/0

5

با همه‌ی هنرها جهد کن تا سخن به‌جایگاه گویی .

50/0

6

هنر اسلامی ملجئی پاک‌تر و نمایشگاهی امن‌تر از مسجد نداشته است .

50/0

7

نقش‌بندی‌اش دلگشا بود و رنگ را نگارین می‌ریخت .

50/0

8

این مرد پارسی هم دست‌تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمّتی کند .

50/0

9

به موج آویز و از ساحل بپرهیز                همه دریاست ما را آشیانه

50/0

10

از خون رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم 

                        مشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم .

1

11

هر دم به روی من       گوید عدوی من      کاین شیوه‌ی دری تو         چون دود می‌رود .

50/0

12

قطره‌ی دانش که بخشیدی ز پیش   

                                    متّصل گردان به دریاهای خویش

1

ت

1

خودآزمایی (‌4 نمره )

با توجه به داستان « خیر و شر » منظور از « ریگ آبدار » در بیت زیر کیست ؟

        حالی آن لعل آبدار گشاد              پیش آن ریگ آبدار نهاد .

 

50/0

2

معادل امروزی « دررویم » در عبارت «‌نگذاشت که ما به گرمابه دررویم . »‌چیست ؟

50/0

3

شاعر در بیت زیر چه توصیه‌ای دارد ؟

       آشیان من بی‌چاره اگر سوخت چه باک

                                     فکر ویران شدن خانه‌ی صیاد کنید .

 

5/0

4

مفهوم کنایی « الهی همیشه نان سواره باشد و او پیاده . » چیست ؟

5/0

5

مصراع دوّم بیت زیر یادآورکدام داستان است ؟

          آزاده و سرمستم ، خو کرده به هامونم

                               رانده ست جنون عشق از شهر به افسونم .

5/0

6

بیت زیر بیانگر کدام خصلت شاعر است ؟

   جامه‌ای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن    بدر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است .

5/0

7

منظور نویسنده از جمله‌ی پایانی عبارت زیر چیست ؟

درود بر یاران گُزیده و خویشان پسندیده‌ی او باد تا باد و آب و آتش و خاک در آفرینش برکار است .

5/0

8

در درس « عبرت »‌از مولانا ،‌ شیر مظهر چیست ؟  (‌حذف شده است . )

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

بخش عمده‌ی ادبیّات  ما را کدام نوع ادبی تشکیل می‌دهد ؟

 

25/0

2

تعریف زیر کدام قالب شعر فارسی را در بر می‌گیرد ؟

       هر بند شامل چهار مصراع است و مصراع‌های زوج آن هم قافیه‌اند .

25/0

3

نام پدیدآورندگان آثار داده شده را بنویسید .   

 الف ) بامداد اسلام              ب ) اتاق آبی

5/0

4

در جمله‌ی « مدینه یک‌دست سفید پوشیده بود . » کدام آرایه‌ی ادبی به کار رفته است ؟

5/0

5

«آزادی و وطن » ،‌ جان مایه‌ی شعر کدام شاعر معاصر است ؟

5/0

6

موضوع اصلی ادبیّات پایداری چیست ؟

5/0

7

محتوای غزل اجتماعی بیشتر شامل چه موضوعاتی است ؟

5/0

         

موفق باشید .                                                              جمع نمرات   20

سؤالات هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )

سال اوّل  نظام سالی - واحدی 

تاریخ امتحان : 02/03/1379

ساعت شروع :   30  : 10

مدت امتحان : 85 دقیقه

    گروه ( ب )

دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد سراسر کشور در خرداد ماه

سال تحصیلی 1379 – 1378

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

 

 

 

 

1

درک مطلب ( 4 نمره ) :  با توجه به متن داده شده به سؤالات 1 تا 8 پاسخ دهید .

      بدان که مردم بی‌هنر همیشه بی‌سود باشد چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد. نه خود را سود کند و نه غیر خود را. جهد کن اگرچه اصیل و گوهری باشی ، گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بُوَد؛ چنان‌که گفته اند :  بزرگی خرد و دانش راست  نه گوهر و تخمه را . اگر مردم را با گوهر اصل ، گوهر هنر نباشد صحبت هیچ کس را به کار نیاید و در هرکه این دو گوهر یابی ، ‌چنگ در وی زن  .

چه تشبیهی در متن به کار رفته است ؟

 

 

 

 

 

5/0

2

منظور از « مغیلان تن دارد و سایه ندارد » چیست ؟

5/0

3

مقصود از «‌اصیل و گوهری » چیست ؟

5/0

4

نویسنده چه چیزی را مهم تر دانسته است ؟

5/0

5

چه چیزی موجب ارجمندی و بزرگی انسان می‌شود ؟

5/0

6

از نظر نویسنده ، چه کسی برای هم‌نشینی مناسب نیست ؟

5/0

7

منظور از « دوگوهر » کدام است ؟

5/0

8

مفهوم کنایی « چنگ در وی زن. » چیست ؟

5/0

ب

1

معنی لغات (‌ 2 نمره ) : معنی لغات مشخّص شده‌ی زیر را بنویسید .

هدف این استانداری استیفای حق مردم است . ( حذف شده است ‍. )

 

25/0

2

ز باد جوانی دلش بردمید .

25/0

3

در چنان بیغوله ای آشنایی غنیمتی بود .

25/0

4

شأن مُقَنـِّّن از آن بالاتر است .

25/0

5

صوفیه هم برای اعتکاف در مسجد خلوت می‌گزیدند .

25/0

6

مشّاطه نمی‌خواهد  زیبایی رخسارم .

25/0

7

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

5/0

پ

1

معنی شعر و  نثر ( 7 نمره ) : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید .

خدای اسلام –  الله تعالی – نه فقط رحیم و حکیم است ،  بلکه جمیل هم هست .

 

5/0

2

دو استر به دست آور که تو این جایگاه گستاخی .

5/0

3

هستی هر چه نام هستی دارد ، بدوست .

5/0

4

شربتی آب از آن زلال چو نوش              یا به همّت ببخش یا بفروش

5/0

5

چون بر رقعه‌ی من اطّلاع یابد ، ‌قیاسی کند که مرا اهلیّت چیست ؟

75/0

6

هنوز دماغش هوای کوه را داشت . (‌حذف شده است . )

5/0

7

مرا زور و فیروزی از داور است                         نه از پادشاه و نه از لشکر است . ( حذف شده است . ) 

5/0

8

در کرامت و فراغ به پارس رسیدیم .

5/0

9

احدی اعتنا به شأن او نمی‌کند .

25/0

10

هر آن سرگرانی که من کردم اوّل 

                                    جهان کرد  از آن بیشتر سرگرانی

5/0

11

چو بگذشت از پس آن جنگ دشوار  

                                     از آن دریای بی پایاب آسان

5/0

12

چو دیدش به خدمت دو تا گشت و راست . ( حذف شده است . )

5/0

13

بر ساقه خود ثابت ،‌ فارغ ز مددکارم                    نی در طلب یارم ، ‌نی در غم اغیارم

1

ت

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

با توجه به عبارت زیر به دو پرسش پاسخ دهید .

       بار اوّل که پیرمرد  را دیدم در کنگره‌ی نویسندگان بود که خانه‌ی فرهنگ شوروی عَلَم کرده بود .

الف ) منظور از «پیرمرد » کیست ؟                    

ب ) معادل امروزی «‌عَلَم کرده بود » را بنویسید .

 

1

2

منظور شاعر از «‌شهاب » و « محو شدن »‌در شعر زیر چیست ؟

     گر چه گاهی شهابی   /    مشق‌های شب آسمان را    /   زود خط می‌زد و محو می‌شد .

5/0

3

بیت «مَبَر طاعت نَفًس شهوت پرست /که هر ساعتش قبله ی دیگر است » بیانگر کدام ویژگی نفس انسان است؟(حذف)

5/0

4

مفهوم « با تمام دل خود می‌گویم »‌چیست ؟

5/0

5

در ادبیّات ، « چشمه » ‌نماد چیست ؟

5/0

6

منظور از «‌سدّ روان » در بیت « از این سدّ روان در دیده‌ی شاه   /   ز هر موجی هزاران نیش می‌رفت » چیست ؟    

5/0

7

مقصود از « خورشید علم » در عبارت زیر کیست ؟

      در قبرستان بقیع ،‌آن سنگ سوّمی قبر خورشید علم است .

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

نام قالب شعری که هر بیت آن قافیه‌ای جداگانه دارد ، چیست ؟ برای سرودن چه موضوعاتی مناسب است ؟

 

75/0

2

در بیت« شرکه آن دید ، ‌دشنه بازگشاد  /    پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »  کدام آرایه‌ی ادبی به کار رفته است ؟

5/0

3

ارزشمندترین اثر دهخدا چه نام دارد ؟

25/0

4

به نوشته‌ای که گذشته از شناساندن نویسنده ، ‌اطّلاعات مفیدی از عصر و روزگار او نیز به دست می‌دهد ، چه می‌گویند؟

5/0

5

دو ویژگی مهمّ شعر سهراب سپهری را بنویسید .

5/0

6

کتاب‌های زیر از کدام نویسندگان است ؟    

   الف)‌ سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیگ          ب )‌ پرستو در قاف

5/0

         

موفق باشید .                                                       جمع نمرات      20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )  گروه ( ب )

تاریخ امتحان : 03/06/1379

ساعت شروع :   30 :‌10

مدت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

با توجه به متن زیر به پرسش‌های یک تا هفت ( 1 – 7 )  پاسخ دهید .

      چو رخت خویش بربستم از این خاک

                        همه گفتند با ما آشنا بود

       ولیکن کس ندانست این مسافر 

                                چه گفت و با که گفت و از کجا بود

     دو صد دانا در این محفل سخن گفت

                         سخن نازک‌تر از برگ  سمن گفت

      ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست  

                          که خاری دید و احوال چمن گفت

     خدا آن ملّتی را سروری داد   

                                       که تقدیرش به دست خویش بنوشت

      به  آن ملّت سروکاری ندارد    

                                    که دهقانش برای دیگران کِشت

مفهوم آیه‌ی « انّ الله لا یغیّر ما بقوم حتی یغیّروا ما بانفسهم » در کدام بیت دیده می‌شود ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

5/0

2

منظور از «‌مسافر » کیست ؟ غربتش در چیست ؟

1

3

شاعر در کدام مصراع دقیقاً به مفهوم مرگ اشاره کرده است ؟‌

5/0

4

مقصود شاعر از «‌این محفل » در بیت سوّم چیست ؟

5/0

5

در بیت چهارم منظور از «‌دیده‌ور » کیست ؟

5/0

6

با توجه به آخرین بیت ، منظور شاعر از مصراع دوّم آن چیست ؟

5/0

7

با توجه به ابیات فوق ،‌ خداوند چه گروه و ملّتی را ارجمند می‌دارد ؟‌

5/0

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره ) 

ز تن خون و خوی را  فروریختند .

 

25/0

2

من با تَبَختُر گفتم . ( حذف شده است . )

25/0

3

عبرتی گیرند از اضلال او ( حذف شده است . )

25/0

4

به زودی زیر این طاق نزول‌اجلال می کنند . (‌حذف شده است . )‌

25/0

5

از دهات اطراف عریضه‌چی  می‌آید .

25/0

6

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

50/0

7

مَشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم .

25/0

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 7 نمره )

هست کننده از نیستی  ، نیست کننده از هستی .

 

5/0

2

چنین رفت و این بودنی کار بود .

5/0

3

سمک عیار سوگند خورد که تو را نیازارم و به جان زینهار دهم .

5/0

4

حالی آن لعل آبدار گشاد                         پیش آن ریگ آبدار نهاد

1

5

بی‌چارگی ورا چو دیدند                          در چاره‌گری زبان کشیدند

5/0

6

با همه‌ی هنرها جهد کن تا سخن به جایگاه گویی .

5/0

7

هر آن سرگرانی که من کردم اوّل 

                  جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

1

8

باشد تا ما را دمکی زیادت‌تر در گرمابه گذارد که شوخ از خود باز کنیم .

5/0

9

آزاده و سرمستم  ، خوکرده به هامونم

              رانده‌ست جنون عشق از شهر به افسونم

1

10

لفظی که از لطافت آن جان کند حضور .

5/0

11

حالا بعد از دو سال تازه سر حرف من افتاده‌اند .

5/0

ت

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

در بیت«جور وبیداد کند عمر جوانان کوتاه / ای بزرگان وطن بهر خدا داد کنید.»  بین کدام کلمات آرایه‌ی ادبی تضاد وجود دارد ؟ 

 

5/0

2

پیام اصلی بیت « بر ساقه‌ی خود ثابت ، فارغ ز مدد کارم  /     نی در طلب یارم ،‌ نی در غم اغیارم » چیست ؟

5/0

3

در بیت زیر مقصود از «‌دزد گیتی » و « در خواب بودم » چیست ؟

     از آن برد گنج مرا دزد گیتی         / 

                                که در خواب بودم گـَه پاسبانی

5/0

4

در عبارت زیر چرا «  انسان بی‌هنر » به «مغیلان »  تشبیه شده است ؟

      « مردم بی‌هنر مادام بی‌سود باشد ، چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد »

5/0

5

«‌بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟‌

5/0

6

معادل امروزی «‌ برخود گرفت » در عبارت «‌قطران برخود گرفت که این کار بکند » چیست ؟

5/0

7

در بیت زیر مفهوم کنایی عبارت‌های مشخّص شده را بنویسید .  (‌حذف شده است . )

       چو دیدش به خدمت دو تا گشت و راست    

                          دگر روی بر خاک مالید و خاست 

5/0

8

منظور از « مرغ اسیر » در مصراع « ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است » چیست ؟

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

نام دو روزنامه را بنویسید که محمّدتقی  بهار آن را منتشر می‌کرده است . 

 

5/0

2

موضوع کدام اثر شرح وقایع تاریخی قرن هفتم و حمله‌ی مغول به سرزمین ماست ؟

5/0

3

یکی از ویژگی‌های اصلی حماسه را بنویسید .

25/0

4

آثار زیر از چه کسانی است ؟ الف ) قابوس نامه        

   ب ) فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی

5/0

5

احساسات گوناگون انسانی را در کدام نوع از انواع ادبی می‌توان یافت ؟ 

5/0

6

با توجه به طرح قرار گرفتن قافیه‌ها در شکل زیر به صورتی که در هر دو بیت قافیه‌ای مستقل بیاید ، نام قالب شعری آن را بنویسید .                                    --------------        ------------- +

                        --------------        ------------- +

5/0

7

به غزل‌هایی که محتوای آن‌ها بیشتر مسائل سیاسی و اجتماعی است ،‌ چه می‌گویند ؟

25/0

         

موفق باشید .                                                        جمع نمرات        20

            سؤالات امتحان هماهنگ کشوری ادبیّات فارسی ( 1 )

رشته : عمومی

ساعت شروع : 8 صبح

مدّت امتحان : 90 دقیقه

سال اوّل  متوسطه نظام سالی – واحدی

گروه الف

تاریخ امتحان :‌  05 / 03 / 1382

دانش آموزان سراسر کشور ، نوبت دوّم   (‌خرداد ماه ) سال تحصیلی 82 – 1381

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب : ( 4 نمره )

با توجّه به ابیات زیر ، ‌به سؤالات (‌الف تا ث )  پاسخ دهید .

         به مغرب سینه‌مالان قرص خورشید

                          نهان می‌گشت پشت کوهساران

        فرو‌می‌ریخت گردی زعفران رنگ

                    به روی نیزه ها و نیزه‌داران

        ز رخسارش فرومی‌ریخت اشکی  

                           بنای زندگی بر آب می‌دید

       در آن سیماب‌گون امواج لرزان  

                              خیال تازه‌ای در خواب می‌دید

الف – در بیت اوّل کدام واژه دارای آرایه‌ی جان بخشی به اشیا (‌تشخیص )‌ است ؟

 

 

 

 

 

 

50/0

ب – منظور از «‌گردی زعفران رنگ » در بیت دوّم چیست ؟

50/0

پ - « بنای زندگی برآب می‌دید » یعنی چه ؟

50/0

ت – چرا در بیت چهارم ، امواج لرزان به سیماب تشبیه شده است ؟

50/0

ث – این شعر در چه قالبی است ؟

50/0

2

مفهوم عبارت مشخّص شده را بنویسید .

      محل هنوز بیابان بود و خانه‌ها درست از سینه‌ی خاک درآمده بودند .

50/0

3

مفهوم کنایی « نُه کرسی فلک را از زیر پای قزل ارسلان بکِشند . » ‌چیست ؟‌

50/0

4

منظور از« خاک تن » در بیت «‌قطره‌ی علم است اندر جان من   /  وارهانش از هوا وز خاک تن » چیست ؟

50/0

ب

5

معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .  ( 6 نمره )

ای مردم زاد راه برگیرید . (‌حذف )

 

25/0

6

نامش برم ، ‌به اوج سما می‌رسد سرم .

25/0

7

مدّتی بود که پیرمرد افتاده بود .

25/0

8

صوفیّه هم برای اعتکاف در مسجد خلوت می‌گزیدند .

25/0

9

هرآن‌که از روی نادانی نه او را گـُزید ،‌گـَزند او ناچار بدو رسید .

50/0

10

سی غلام را بفرمود تا سلیح پوشند و تیغ‌ها برکشند .

50/0

11

مرد پارسی هم دست‌تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمّتی کند .

50/0

12

خَلَف صدق نیاکان هنرور خود بود .

75/0

13

وای بر جان تو که بدگـُهری               جان‌بَری کرده‌ای و جان نَبَری

75/0

14

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد

                 ز اشک ویران کُنَش آن خانه که بیت‌الحَزَن است .

1

15

از خون رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم

                  مشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم

1

ج

16

معنی لغت : ‌(‌ 2 نمره )

چنان که هستی برنشین و نزدیک من آی .

 

25/0

17

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

25/0

18

از یال و غارب به زیر آمد و از پستی پشت گذشت .

25/0

19

در چنان بیغوله‌ای آشنایی غنیمتی بود .

25/0

20

خاک مظهر فقر مخلوق در برابر غَنای خالق  است .

25/0

21

از برگ درختان خرما می‌توانم زنبیل ببافم و به قیمت ارزان بفروشم و با نان جو ارتزاق کنم .  (‌حذف )

25/0

22

چون موسم حج رسید ،‌ برخاست

                          اُشتر طلبید و مَحمل آراست .

25/0

23

ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است 

                 مَسلک مرغ گرفتار قفس هم‌چو من است .

25/0

د

24

خودآزمایی : ( 4 نمره )

« بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟‌

 

50/0

25

مصراع « ‌زمانه بیامد نبودش توان » یعنی چه ؟‌

50/0

26

اصطلاح « به روی بزگوار خود نیاورده » کنایه از چیست ؟

50/0

27

منظور از جمله‌ی « هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال‌ها بسته ماند . » چیست ؟

50/0

28

برای واژه‌ی «‌همّت » دو هم‌خانواده بنویسید .

50/0

29

منظور از «‌گوهر تن» در عبارت « جهد کن اگر چه اصیل و گوهری باشی ، گوهر تن نیز داری .»‌چیست ؟

50/0

30

منظور از «‌تازیک » در بیت « به آتش‌های ترک و خون تازیک/   ز رود سند تا جیحون نشیند .»چیست ؟‌

50/0

31

مجنون در جوار کعبه از خداوند چه خواست ؟‌

50/0

ه

32

دانش‌های ادبی ( تاریخ ادبیّات ، ‌بیاموزیم و درآمدها ) : ‌(‌3 نمره )

کاربرد واژگان و ترکیبات عربی در دوره‌ی مشروطه چگونه است ؟‌

 

50/0

33

موضوع اصلی ادبیّات نمایشی چیست ؟‌

50/0

34

ملک الشّعرای بهار ،‌ قصیده را به چه سبکی می‌سرود ؟

25/0

35

سفرنامه‌ی ناصر خسرو شامل چه مطالبی است ؟‌

75/0

36

« مشبّه » و «‌مشبّهٌ به » را در مصراع « من لاله‌ی آزادم ، ‌خود رویم و خود بویم »  بیابید .

50/0

37

در بیت زیر ،‌کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟

         متاعی که من رایگان دادم از کف

             تو گر می‌توانی مده رایگانی

50/0

و

38

حفظ شعر : 

 تو را من چشم در راهم ، ................. / که می‌گیرند در شاخ تلاجن .............. رنگ سیاهی .

50/0

39

بوی گل و بانگ مرغ برخاست                       .............................................................

50/0

           

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری ادبیّات فارسی ( 1 )

رشته : عمومی

ساعت شروع : 30 /14

مدّت امتحان : 90 دقیقه

سال اوّل  متوسطه نظام سالی – واحدی

گروه ب

تاریخ امتحان : ‌05 / 03 / 1382

دانش‌آموزان سراسر کشور ، نوبت دوّم   (‌خرداد ماه ) سال تحصیلی 82 – 1381

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب : ( 4 نمره )     با توجّه به ابیات زیر ، ‌به سؤالات (‌الف تا ث )  پاسخ دهید .

        چون رایت عشق آن جهان‌گیر  

                              شد چون مَه لیلی آسمان گیر

        برداشته دل ز کار او بخت    

                                درماند پدر به کار او سخت

        خویشان همه در نیاز با او    

                                   هر یک شده چاره‌ساز با او

        بی‌چارگی ورا چو دیدند

                                       در چاره‌گری زبان کشیدند

       گفتند به اتّفاق یک‌سر       

                                   کز کعبه گشاده گردد این در

       حاجت‌گه جمله‌ی جهان اوست  

                           محراب زمین وآسمان اوست

الف – مفهوم کنایی « آسمان گیر شدن » در بیت اوّل  چیست ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

50/0

ب – منظور از « او » در بیت دوّم  و ششم چه چیزهایی است ؟

50/0

پ - « زبان کشیدند. » در بیت چهارم یعنی چه ؟

50/0

ت – مصراع دوّم  بیت پنجم به چه معناست ؟

50/0

ث – این شعر در چه قالبی سروده شده‌است ؟

50/0

2

معنی « بکوشیم »‌ در بیت «‌بکوشیم فرجام کار آن بُوَد   /   که فرمان ورای جهان‌بان بُوَد » چیست ؟       

50/0

3

« نگاه می‌داشتند »‌ در عبارت «‌سمک و آتشک نگاه می‌داشتند تا قطران بخُفت .» یعنی چه ؟

50/0

4

درعبارت«چون از دررفتیم ،گرمابه‌بان وهرکه آن‌جا بودند ،همه برپای خاستند و بایستادند. » «دررفتیم » یعنی چه ؟

50/0

ب

5

معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .  ( 6 نمره )

خدایی اوراست درخورنده .

 

25/0

6

پی بردیم راه دست خودش هم نیست .

25/0

7

جوانکی بودم و توی جماعت بُر خورده بودم .

25/0

8

سه ماه بود که موی سر  بازنکرده بودیم .

25/0

9

زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، بوی .

50/0

10

مردم بدانند که به شدّتی که از روزگار پیش آید ، نباید نالید .

50/0

11

حالا بعد از دو سال تازه سر حرف من افتاده اند .

50/0

12

و از این جمله آن‌چه دیگر جانوران را هست ، نه بر این جمله است که آدمی راست .

75/0

13

تو مرا کُشتی و خدای نکُشت   

                              مُقبِل آن کز خدای گیرد پشت .

75/0

14

از جلوه‌ی سبز و سرخ طرح چمنی ریزم  

               گشته است خُتن صحرا از بوی دلاویزم .

1

15

عاقل از سر بنهد این هستی و باد     

                        چون شنید انجام فرعونان و عاد. ( حذف )

1

ج

16

معنی لغت : ‌(‌ 2 نمره )

اصلاً با ادب شهرنشینی اُخت نشده بود .

 

25/0

17

هنر اسلامی ملجئی پاک‌تر و نمایشگاهی امن‌تر از مسجد نداشته است .

25/0

18

دست معلّم  از وقب حیوان روان شد . فرود آمد .

25/0

19

بزرگی ، بخشندگی و بخشایندگی او را ستوده و سر نیاز بر آستان او نهاده‌اند .

25/0

20

تاریخ ، ‌مشیّت باری تعالی است که از طریق انسان ها به انجام می‌رسد .

25/0

21

من می‌آموختم که چگونه پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می‌شوند .

25/0

22

سرسان مشو عدو     /     قُبحی ز من مجو .

25/0

23

در آن سیماب‌گون امواج لرزان       

                خیال تازه‌ای در خواب می‌دید .

25/0

د

24

خودآزمایی : ( 4 نمره )

در بیت «‌آمد آورد پیش خیر فراز  /  گفت گوهر به گوهر آمد باز » منظور از گوهر اوّل  و دوّم چیست ؟

 

50/0

25

معادل امروزی « فروبریم » در « بگذار تا فردا ، داری در میدان فروبریم .» چیست ؟

50/0

26

حرف « ک » در « خورجینک » به چه معناست ؟

50/0

27

جمله‌ی«آن طرفش را فرّاشان می دانند و چوب‌دست‌های آنان » یعنی چه ؟

50/0

28

منظور از «‌مرغ اسیر » در بیت زیر چیست ؟

         ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است 

                    مسلک مرغ گرفتار قفس هم‌چو من است .

50/0

29

کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلّم مشکل بود ؟ او برای حلّ مشکل خود چه چاره‌ای اندیشید ؟

50/0

30

منظور از « دریای خون » در بیت «‌درآن دریای خون در قرص خورشید / غروب آفتاب خویشتن دید » چیست؟

50/0

31

در صدر اسلام از مسجد چه استفاده‌هایی می‌شده است ؟

50/0

ه

32

دانش‌های ادبی ( تاریخ ادبیّات ، ‌بیاموزیم و درآمدها ) : ‌(‌3 نمره )

تراژدی چیست ؟ ‌

 

50/0

33

کدام گونه‌ی ادبی با زبانی نرم و لطیف ، ‌با استفاده از معانی عمیق و باریک به بیان احساسات شخصی انسان می‌پردازد ؟

50/0

34

« سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیگ » اثر کیست ؟

25/0

35

ویژگی‌های کتاب « قابوس‌نامه » را بنویسید .

75/0

36

« مشبّه » و «‌مشبّهٌ به » را در بیت « ز سُمّ اسب می‌چرخید بر خاک /  به‌سان گوی خون‌آلود ، سرها » بیابید . (حذف)

50/0

37

در بیت زیر ،‌کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟

         ولی چندان که برگ از شاخه می‌ریخت 

                  دو چندان می‌شکفت و برگ می‌کرد .

50/0

و

38

حفظ شعر :      

 وزان  ............................   راست اندوهی فراهم   /   تو را من چشم در ...............  .

 

50/0

39

ما را سر باغ و بوستان نیست                         .......................................................  .

50/0

           

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )

ساعت شروع : ‌8 صبح

مدت امتحان: 90 دقیقه 

سال اوّل  متوسطه  - نظام سالی – واحدی

تاریخ امتحان : 26/03/1382

غایبین موجّه سراسر کشور نوبت خرداد ماه سال تحصیلی 1382 – 1381

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب ( 4 نمره )    

با توجه به متن زیر  به سؤالات داده شده پاسخ دهید .

   « زنگ نقاشی دلخواه و روان بود . خشکی نداشت . به جد گرفته نمی‌شد . خنده در آن روا بود . معلّم  دور نبود . صورتک به رو نداشت . « صاد » معلّم ما بود . آدمی افتاده و صاف. کارش نگار نقشه‌ی قالی بود و در آن دستی نازک داشت. نقش‌بندی‌اش دل‌گشا بود و رنگ را نگارین می‌ریخت . معلّم  مرغان را گویا می‌کشید . گوزن را رعنا رقم می‌زد. خرگوش را چابک  می‌بست . سگ را روان گرته می‌ریخت.  اما در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود . »

الف ) منظور از « ‌صورتک به رو نداشت »‌ در عبارت فوق چیست ؟

ب ) «‌دست داشتن » در  قسمت «‌ در آن دستی نازک داشت »‌ یعنی چه ؟

پ ) «‌گرته برداری »‌ یعنی چه ؟

 

 

 

 

 

 

5/0

5/0

5/0

2

مفهوم کنایی  « سرگرانی » در بیت زیر چیست ؟

      هر آن  سرگرانی که من کردم اوّل            /       جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

5/0

3

در بیت زیر منظور از « خار  » چیست ؟

     ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست                 /     که خاری دید و احوال چمن گفت

5/0

4

منظور از مصراع دوّم  بیت زیر چیست ؟

     همی‌خواست پیروزی و دستگاه                    /       نبود آگه از بخشش هور و ماه

5/0

5

« رها مکن » در عبارت « ای آتشک رها مکن که مرا به سیلی بکُشند . »‌ یعنی چه ؟

5/0

ب

 1

معنی  و مفهوم شعر و نثر ( 6 نمره ) : معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .

خدایی اوراست درخورنده .

 

25/0

2

چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم .

25/0

3

اصلا با ادب شهرنشینی اخت نشده بود .

25/0

4

ستاره‌مان از اوّل مطابق نیامد .

25/0

5

کاین شیوه‌ی دری تو چون دود می‌رود .

5/0

6

بعد از یک سال عَرَض و عَرَض‌کشی مرا به این آتش انداخت .

5/0

7

بدان شمشیر تیز عافیت‌سوز                        در آن  انبوه کار مرگ می‌کرد .

5/0

8

مَبَر طاعت نَفْس شهوت‌پرست                     که هر ساعتش قبله‌ی دیگر است (‌حذف شده است . )

75/0

9

گفت زِنهار اگر چه بد کردم                          در بد من مَبین که خود کردم

75/0

10

خرامان بشد سوی آب روان                          چنان چون شده باز جوید روان

1

11

جهد کن که اگر چه اصیل و گوهری باشی گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بُوَد .

 

1

ج

1

معنی لغات ( 2 نمره )‌ : معنی لغات مشخّص شده‌ی زیر را بنویسید .

دشمن در برابر ایمان جنود خدا متکی به ماشین پیچیده‌ی جنگ است .

 

25/0

2

مرا مشّاطه‌ی صبح و زینت‌بخش ریاحین و ازهار می‌نامند .

25/0

3

فارم چو صوت بلبل و دلبر چو آبشار

25/0

4

شان مقنَن از آن بالاتر است که به قانون عمل کند .

25/0

5

هنر معماری مفهوم انتزاعی را  با هدف انتفاعی در هم آمیخت . ( حذف شده است . )

25/0

6

ز مستی بر سر هر قطعه زین خاک                       خدا داند چه افسرها که رفته

25/0

7

گو  یا رب از این گزاف‌کاری                           توفیق دهم به رستگاری  

25/0

8

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد                  ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت‌الحزن است .

25/0

د

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

مقصود از «‌خاک تشنه » در بیت « شر که آن دید دشنه باز گشاد /  پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »  چیست ؟

 

5/0

2

منظور شاعر از « چراغ » در «‌ تا چراغ از تو نگیرد دشمن » چیست ؟

5/0

3

جمله‌ی « می‌خواهم بحر را در کوزه‌ای بریزم » یعنی چه ؟‌

5/0

4

پسوند «‌باشی » در ترکی به چه معناست ؟

5/0

5

برای واژه‌ی «‌مسلک » دو هم‌خانواده بنویسید .

5/0

6

در جمله‌ی زیر چه چیزی به مغیلان تشبیه شده است ؟

    بدان که مردم بی‌هنر مادام بی‌سود است چون مغیلان که تن دارد وسایه ندارد. نه خود را سود کند و نه غیر خود را .

5/0

7

منظور از «‌ دریای خون » ‌در بیت زیر چیست ؟

    در آن دریای خون در دشت تاریک                     به دنبال سر چنگیز می‌گشت

5/0

8

تنوّع در شیوه‌ی معماری مساجد در کشورهای اسلامی ناشی از چیست ؟

5/0

ه

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

گذشتگان ما آثار ادبی را بر چه اساسی تقسیم‌بندی می‌کردند ؟

 

5/0

2

زبان شعر و نثر در ادبیّات دوره‌ی مشروطه چگونه است ؟

5/0

3

شعر «‌ سهراب سپهری » چگونه است ؟

5/0

4

دو اثر از « عبدالحسین زرین کوب »  نام ببرید .

5/0

5

« مشبّه » و « مشبّهٌ به » را در شعر زیر بیابید .

        هر دم به روی من   /    گوید عدوی من     / کاین شیوه‌ی دری تو    /   چون دود می‌رود .

5/0

6

در بیت زیر کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟ 

     فرومی‌ریخت گردی زعفران رنگ                    به روی نیزه‌ها و نیزه‌داران

5/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره ) : ‌بیت‌های ناتمام زیر را کامل نمایید .

در آن نوبت که بندد دست ............ به پای سرو کوهی دام   /   گَرَم ....................... من از یادت نمی‌کاهم .

5/0

2

در روی تو سِرّ صنع بی چون                           ...............................................

5/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )  گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 03/06/1382

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

با توجه به متن زیر به پرسش‌های آمده(‌الف تا د) ، پاسخ دهید .

         چو رستم ز دست وی آزاد شد                               به‌سان یکی تیغ پولاد شد

         خرامان بشد سوی آب روان                                   چنان ‌چون شده بازجوید روان

         بخورد آب و روی و سر و تن بشست                     به پیش جهان‌آفرین شد نخست

         همی‌خواست پیروزی و دستگاه                            نبود آگه از بخشش هور و ماه

الف : کلمات قافیه در بیت  اوّل کدامند ؟

 

 

 

 

 

 

50/0

ب : در کدام بیت به خداپرستی رستم اشاره شده است ؟

50/0

ج : « به‌سان یکی تیغ پولاد شد . » یعنی چه ؟

50/0

د : رستم چه چیزهایی از خداوند می‌خواست ؟

50/0

2

عبارت «‌همیشه نان سواره باشد و او پیاده » یعنی چه ؟

50/0

3

مفهوم کلّی بیت «گر شد از جور شما خانه‌ی موری ویران / خانه‌ی خویش محال است که آبادکنید.»چیست ؟

50/0

4

بیت « بر ساقه‌ی خود ثابت ، ‌فارغ ز مددکارم / نی در طلب یارم ، ‌نی در غم اغیارم » بیانگر چه مطلبی است ؟

50/0

5

با توجّه به بیت «‌خدا آن ملّتی را سروری داد / که تقدیرش به  دست خویش بنوشت »‌خداوند کدام ملّت را گرامی می‌دارد ؟

50/0

ب

1

معنی شعر و نثر( 6 نمره )‌ : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید .

سمک عیّار پیش خورشید شاه برپای بود .

 

25/0

2

لفظی که از لطافت آن جان کند حضور .

25/0

3

مدّتی بود پیرمرد افتاده بود .

25/0

4

ما تو را و جمله اِشکاران تو را . ( حذف شده است . )

25/0

5

بگیر و ببر زنده بر دار کن .

50/0

6

آشیان من بی‌چاره اگر سوخت چه باک !                فکر ویران شدن خانه ی صیّاد کنید .

50/0

7

جهان را بلندیّ و پستی تویی                                    ندانم چه‌ای ؟ هر چه هستی تویی

50/0

8

وای بر جان تو که بدگـُهری                                    جان بَری کرده ای و جان نَبَری .

75/0

9

مرا مشّاطه‌ی صبح و زینت‌بخش ریاحین و ازهار می‌نامند .

75/0

10

از سخن بی‌فایده دوری گـُزین که سخن بی‌سود همه زیان باشد و سخن که از او بوی دروغ آید و بوی‌ هنر نیاید ، ناگفته بهتر .

1

11

شبی را تا شبی با لشکری خـُرد                          ز تن‌ها سر ،‌ ز سرها خُود افکند .

1

ج

1

معنی لغات مشخّص شده را بنویسید . ( 2 نمره )

و پلاس پاره‌ای بر پشت بسته از سرما .

 

25/0

2

دیگر در آن ذی‌حیاتی نَفَس نمی‌کشد .

25/0

3

اُشتر طلبید و مَحمل  آراست .

25/0

4

حاکم جیره و مواجب این همه جمعیّت را از کجا می‌دهد ؟

25/0

5

زیب از بنفشه دارد .

25/0

6

با نان جو ارتزاق می کنم .  (‌حذف شده است . ) 

25/0

7

مهربانی دل‌ها و هم‌بستگی‌ها و گذشت‌ها  هیچ گاه به خِتام نرسد .

25/0

8

این‌جا آیینه‌ی تجلّی همه‌ی تاریخ است .

25/0

د

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

در بیت «‌به آتش‌های ترک و خون تازیک   /  ز رود سند تا جیحون نشیند » منظور از کلمه‌ی مشخّص شده چیست ؟

 

5/0

2

در سخن « انگشتری به من داد تا چون تو را پیش وی بَرَم ، ‌از عهده‌ی کار من بیرون آید .» ‌انگشتری به من داد ، بیانگر چه مفهومی است ؟

5/0

3

بیت «‌از عمر من آن‌چه هست برجای   /  بـِستان و به عمر لیلی افزای » بیانگر کدام کار مجنون است ؟

5/0

4

معادل امروزی اصطلاحات زیر را بنویسید .   الف ) بخواستم رفت            ب ) دررویم .

5/0

5

منظور از « بنای زندگی بر آب می‌دید . » چیست ؟

5/0

6

در عبارت «‌پادشاهی اوراست زیبنده ؛ خدایی اوراست در خورنده . » کدام کلمات سجع دارند ؟

5/0

7

در داستان « عبرت »‌ از «مثنوی معنوی » ، گرگ چه صفتی دارد ؟ ( حذف شده است . )

5/0

8

منظور شاعر از «‌چراغ »‌ در مصراع «‌ تا چراغ از تو نگیرد دشمن »‌چیست ؟

5/0

ه

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

در بیت (  بزد دست سهراب چون پیل مست  /     برآوردش از جای و بنهاد پست  ) «‌مشبّه »‌ را مشخّص کنید .

 

25/0

2

کدام قالب شعری است که قافیه در مصراع نخست و تمام مصراع‌های زوج آن رعایت می‌شود و موضوع این نوع شعر معمولاً بیان عواطف و احساسات است ؟

5/0

3

معروف‌ترین سراینده‌ی داستان‌های بزمی در ادب فارسی کیست ؟

50/0

4

نام پدیدآورندگان آثار داده شده را بنویسید .    الف ) نوای کوهسار                    ب ) ریشه در ابر 

5/0

5

در عبارت زیر کدام آرایه‌ی ادبی وجود دارد ؟

            کم کم شهری سپیدپوش به استقبالمان می‌آید و من چه قدر دوست دارم « بقیع » را ببینم .

5/0

6

از نظر مضمون ، ‌در شعر و نثر دوره‌ی مشروطه ، ‌چه مسائلی باز گفته می‌شود ؟

75/0

و 1

حفظ شعر :   نالیدن بی‌حساب سعدی                     .....................................

50/0

2

وزان ...................... راست اندوهی .................. /  تو را من چشم در راهم .

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )  گروه ( ب )

تاریخ امتحان : 03/06/1382

ساعت شروع :   30  :‌10

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

با توجه به متن زیر به پرسش‌های آمده ، پاسخ دهید .

         جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                            نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

         متاعی که من رایگان دادم از کف                     تو گر می‌توانی مده رایگانی

         هر آن سرگرانی که من کردم اوّل                     جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

        از آن برد گنج مرا دزد گیتی                            که در خواب بودم گـَه پاسبانی

الف : کلمات قافیه در دو بیت اوّل کدامند ؟

 

 

 

 

 

 

50/0

 

 ب :  در بیت اوّل یک استعاره بیابید .

50/0

 

ج  :  در بیت چهارم « گنج » استعاره از چیست ؟

50/0

 

د  :  مفهوم کلّی بیت دوّم چیست ؟

50/0

2

عبارت«آسمان را ورق زد »در قطعه شعر« مردی از شرق برخاست  /  آسمان را ورق زد  . » به چه معناست ؟       

50/0

3

مفهوم کلّی بیت « از جای چو مار حلقه برجست      /        در حلقه‌ی زلف کعبه زد دست .  » چیست ؟

50/0

4

مفهوم کلّی « در این کار تعبیه‌ای هست » چه می‌باشد ؟

50/0

5

« صد مرد معتبر » در قطعه شعر زیر چه کسانی هستند ؟

     نامش بَرَم ، به اوج سما می‌رسد سرم    /   از شوق می‌پرم       /   صد مرد معتبر    /   آید بر نظر .

50/0

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره ) 

زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، بوی

 

25/0

2

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد .

25/0

3

قدرتی به من بخشا تا روح خود را از تعلّق به جیفه‌های ناچیز روزگار بی‌نیاز کنم .

25/0

4

چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد .

25/0

5

روی به راه نهاد و می‌رفت تا از طلایه بگذشت .

25/0

6

به آتش‌های ترک  و خون تازیک

25/0

7

در برابر گستاخ و مغرور زانوی دنائت خم نکنم .

25/0

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 7 نمره )

گمراهان را راه نماینده . 

 

25/0

2

گریزی رندانه زد که به سود اسب انجامید .

25/0

3

پس غلامان را بیاورد و پیرامون مهد بداشت .

25/0

4

ده بیست نفر سوار با تیپ می‌آیند .

25/0

5

گفتند به اتّفاق یک سر                                 کز کعبه گشاده گردد این در

5/0

6

مَبَر طاعت نَفس شهوت‌پرست                       که هر ساعتش قبله ی دیگر است . (حذف شده است .)

5/0

7

غمی بود رستم بیازید چنگ                          گرفت آن بر و یال جنگی پلنگ

50/0

8

قطره‌ی علم است اندر جان من                       وارهانش از هوا وز خاک تن

75/0

9

جامه‌ای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن                 بدر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است .

75/0

10

و آن‌چه آن اعرابی کرای‌شتر بر ما داشت به سی‌دینار، هم‌این وزیر بفرمود تا بدو دادند و مرا از آن‌ رنج آزاد کرد .

1

11

از جلوه‌ی سبز و سرخ طرح چمنی ریزم                    گشته است ختن صحرا از بوی دلاویزم .

1

ت

1

خود آزمایی ( 4 نمره )

جمله‌ی « می‌خواهم بحر را در کوزه‌ای بریزم .» یعنی چه ؟ 

 

5/0

2

تنوّع در شیوه‌ی معماری مساجد در کشورهای اسلامی ناشی از چیست ؟

5/0

3

در شعر «‌گرچه گاهی شهابی   /   مشق‌های شب آسمان   /    را زود خط می زد و محو می شد . ... »  شهاب نماد چه کسانی است  ؟

5/0

4

در عبارت « روشنی در دل من می‌بارد . » ‌نهاد کدام است ؟‌

5/0

5

مقصود از « لفظی که پیش هر سخنم آورد سجود .» چیست ؟

5/0

6

در بیت « ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست /  که خاری دید و احوال چمن گفت » دیده‌ور  چه کسی است ؟

5/0

7

با توجه به مصراع «‌به گـُردان لشکر سپهدار گفت » مقصود از سپهدار کیست ؟

5/0

8

محوری‌ترین پیام داستان « خیر و شر » چیست ؟

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

جان‌مایه‌ی اشعار بهار چه موضوعاتی هستند ؟ 

 

5/0

2

نام پدیدآورندگان آثار مشخّص شده را بنویسید .    الف ) با کاروان حُلّه                    ب ) لیلی ومجنون

5/0

3

در بیت «شرکه آن دید دشنه باز گشاد /  پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »یک آرایه‌ی ادبی مشخّص نمایید .

50/0

4

در بیت زیر کدام کلمات با هم ردیف  و کدام کلمات با یکدیگر قافیه هستند ؟

       کنون رزم سهراب و رستم شنو                                دگرها شنیدستی این هم شنو

5/0

5

گذشتگان ما آثار ادبی را به طور عمده بر اساس ............ و ..................... تقسیم‌بندی می‌کردند .

5/0

6

در عبارت زیر بین کدام کلمات آرایه‌ی سجع وجود دارد ؟

        نه هر که به قامت مِهتر ، ‌به قیمت بهتر

5/0

ج

1

حفظ شعر ( 1 نمره ) : بیت‌های ناتمام زیر را کامل نمایید .    

 از غرقه‌ی ما خبر ندارد                  .....................................

 

50/0

2

   گَرَم .......................      یا نه    /   من از ....................................

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 07/03/1384

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 80 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

بیان معنی شعر و نثر (‌6 نمره )

خانه‌ها درست از سینه‌ی خاک درآمده بودند .

 

25/0

2

سه ماه بود موی سر  بازنکرده بودیم .

25/0

3

معلّم رنگ را نگارین می‌ریخت .

25/0

4

سمک و آتشک نگاه می‌داشتند .

25/0

5

هر آن سرگرانی که من کردم اوّل                          جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

50/0

6

خدا آن ملّتی را سروری داد                                    که تقدیرش به دست خویش بنوشت .

50/0

7

سخن نه‌برجایگاه ، اگرچه خوب باشد ، زشت نماید .

50/0

8

مرد پارسی دست‌تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمّتی کند .

75/0

9

مرا مشّاطه‌ی صبح و زینت‌بخش ریاحین و ازهار می‌نامند .

75/0

10

چون رایت عشق آن جهان‌گیر                                 شد چون مَه لیلی آسمان‌گیر

1

11

خرامان بشد سوی آب روان                                     چنان چون شده باز جوید روان

1

ب

1

معنی لغت ( 2 نمره )

بنشاند چو ماه در یکی مهد 

 

25/0

2

خدایی اوراست درخورنده .

25/0

3

آتشک غَدر نکند و خیانت نیندیشد .

25/0

4

مساجد نزدیک بود به دارالاماره .

25/0

5

معلّم  مشوّش بود .

25/0

6

به زبان تازی گفتم .                                                     

25/0

7

پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می‌شوند .                8 - زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، ‌بوی .

50/0

ج

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

در جمله‌ی « نه هرکه به قامت مِهتر ، به قیمت بهتر »‌چه آرایه‌ای به کار رفته است ؟

 

25/0

2

در ادبیّات غرب به نمایشی که تصویر ناکامی اشخاص برجسته است ، ....................... می‌گویند .

25/0

3

دو موضوع قالب چهارپاره را نام ببرید .

50/0

4

غزل اجتماعی در چه دوره‌ای در ایران رواج یافت ؟ یک شاعر از این دوره نام ببرید .

50/0

5

دو ویژگی مهمّ شعر سهراب سپهری را بنویسید .

50/0

6

پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید . الف ) بحر در کوزه                 ب ) نوای کوهسار

50/0

7

در بیت زیر «‌مشبّه » و «‌مشبّهٌ‌به » را مشخّص کنید . (‌حذف شده است . )

ز سُمّ اسب می چرخید بر خاک             به سان گوی خون‌آلود ، ‌سرها

50/0

د

1

درک مطلب ( 4 نمره ) :   با توجّه به شعر  زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید :

    « من تفنگم در مشت   /    کوله بارم بر پشت   /   بند پوتینم را محکم می‌بندم   /   پسرم می‌پرسد :   /   تو چرا می‌جنگی ؟   /   با تمام دل خود می‌گویم:   /   تا چراغ از تو نگیرد دشمن . »

الف) « بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟          

ب) منظور شاعر از «‌ چراغ »‌ چیست ؟

 

 

 

50/0

50/0

2

باتوجه به متن: بار اوّل که پیرمرد را دیدم در کنگره‌ی نویسندگانی بود که خانه‌ی فرهنگ شوروی در تهران عَلَم کرده بود ؛ دیگر شعرا کاری به کار او نداشتند . من هم که شاعر نبودم و توی جماعت بُر خورده بودم . به همین طریق بود که دست آخر با حقارت‌های زندگی‌هامان اخت شد . هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماند .

الف – منظور نویسنده از « پیرمرد »‌کیست ؟                         ب - «‌عَلَم کرده بود »‌یعنی چه ؟

ج - « توی جماعت بُر خورده بودم »‌یعنی چه ؟               د– نویسنده‌ی این متن کیست ؟

ه– منظور نویسنده از جمله‌ی « هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماند »‌چیست ؟

 

 

50/0

50/0

50/0

50/0

50/0

3

در مصراع « چو رخت خویش بر‌بستم از این خاک » ،‌«‌رخت بر بستن »‌کنایه از چیست ؟

50/0

ه

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

مصراع «‌زمانه بیامد نبودش توان »‌یعنی چه ؟

 

50/0

2

منظور از « گل‌هایی که در نسیم آزادی می‌شکفد » چیست ؟

50/0

3

مفهوم «‌بنای زندگی بر آب می‌دید » ‌را بنویسید .

50/0

4

چرا علی‌رضا قزوه نام سفرنامه‌ی خود را «‌پرستو در قاف » گذاشته است ؟

50/0

5

در بیت زیر منظور از «‌مرغ اسیر » چیست ؟

       ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است                    مسلک مرغ گرفتار قفس هم‌چو من است .

50/0

6

در بیت زیر از نظر شاعر «‌دیده‌ور »‌ چه کسی است ؟

      ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست                  که خاری دید و احوال چمن گفت

50/0

7

منظور از «‌لباس می‌پوشد تا خود را بپوشد »‌چیست ؟

50/0

8

مصراع «‌رانده‌ست جنون عشق از شهر به افسونم » ‌یادآور کدام داستان است ؟

50/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره )

فراش خزان ورق بیفشاند                                    ..........................................

 

50/0

2

در آن نوبت که بندد دست ................ به پای سروکوهی دام / گَرَم یادآوری یا نه ، من از ........... نمی‌کاهم .

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( ب )

تاریخ امتحان : 07/03/1384

ساعت شروع :   30 : 14 ظهر

مدّت امتحان : 80 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد سراسر کشور

خردادماه سال تحصیلی 84 – 83

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

بیان معنی شعر و نثر ( 6 نمره )

چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم .

 

25/0

2

شندرغازی از وزارت فرهنگ می‌گرفت .

25/0

3

بیست نفر سواره با تیپ می‌آیند .

25/0

4

در این کار تعبیه‌ای هست .

25/0

5

الهی همیشه نان سواره باشد و او پیاده .

50/0

6

زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، بوی .

50/0

7

معلّم در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود .

50/0

8

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد                        ز اشک ویران کُنَش آن خانه که بیت‌الحزن است .

75/0

9

همی‌خواست پیروزی و دستگاه                                نبود آگه از بخشش هور و ماه

75/0

10

ما را به انعام و اکرام به راه دریا گسیل کرد ، چنان‌که در کرامت و فراغ به پارس رسیدیم .

1

11

وای بر جان تو که بدگـُهری                                     جان‌بَری کرده‌ای و جان نَبَری .

1

ب

1

معنی لغت ( 2 نمره )

نباید به گیتی کسی تاجوَر .                                2 -   در برابر گستاخ و مغرور زانوی دنائت خم نکنم .

 

 

 

2

3

هنر اسلامی ملجئی امن‌تر از مسجد نداشت .       4 -  مشروطه یعنی آسایش رعیّت .

5

از قند و چای تا تره‌بار و بنشن .                           6 -  مشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم .

7

با شریک المِلک بابام برود مرافعه .                      8 -  مُکاری از ما سی دینار مغربی می‌خواست .

ج

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

در بیت زیر کدام آرایه‌ی ادبی به کار رفته است ؟

               « شر که آن دید ، ‌دشنه بازگشاد      پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »

 

25/0

2

در ادبیّات غرب ، نمایش تجسّم عیوب و رذیلت‌های اخلاقی به گونه‌ای خنده‌دار را ........... می‌گویند .

25/0

3

از شاعران فارسی‌زبان تاجیکستان یک شاعر را نام ببرید .

25/0

4

چهارپاره از چه زمانی در ایران رواج یافت ؟ ‌یک شاعر چهارپاره‌سرا نام ببرید .

50/0

5

دو مورد از جان‌مایه‌های شعر ملک الشّعرای بهار را ذکر کنید .

50/0

6

در مصراع « من لاله‌ی آزادم ، خودرویم و خودبویم » ( مشبّه و مشبّهٌ‌به )‌را مشخّص کنید .

50/0

7

نام پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید .

الف ) اتاق آبی                       ب ) پرستو در قاف                   ج ) هفت پیکر

75/0

د

1

درک مطلب ( 4 نمره )

بیت‌های زیر را بخوانید و به پرسش‌ها پاسخ دهید .

          به گـُردان لشکر سپهدار گفت                   که این راز باید که مانَد نَهُفت

         مگر کان دلاور گـَو سال‌خورد                   شود کشته بر دست این شیرمرد

الف ) منظور شاعر از « راز » چیست ؟ 

ب )‌منظور از « گـَو سال‌خورد » و «‌شیرمرد » چه کسانی است ؟

 

 

 

 

50/0

50/0

2

 با توجّه به بیت‌های : بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم                که معنیش جز وقت پیری ندانی

                                 جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                            نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

                                  از آن برد گنج مرا دزد گیتی                             که در خوا ب بودم گـَه پاسبانی

الف ) منظور شاعر از « نامه » در بیت اوّل چیست ؟

ب ) « خانه‌ی استخوانی » به چه مفهومی است ؟

ج ) شاعر علّت دزدیده شدن گنج ( جوانی ) خود را چه می‌داند ؟

 

 

 

50/0

50/0

50/0

3

مقصود از « خورشید علم » در عبارت زیر کیست ؟

      در قبرستان بقیع ، آن سنگ سوّم ، ‌قبر خورشید علم است .

50/0

4

منظور از « سدّ روان » در بیت «‌از آن سدّ روان در دیده‌ی شاه   /   ز هر موجی هزاران نیش می‌رفت »‌ چیست ؟

50/0

5

«‌نگاه می‌داشتند » در عبارت « سمک و آتشک نگاه می‌داشتند تا قطران بِخُفت . » یعنی چه ؟

50/0

ه

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

معادل امروزی « فروبریم » (‌بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم ) و « قفا زدن » چیست ؟

 

50/0

2

در بیت « آمد آورد پیش خیر فراز   /   گفت گوهر به گوهر آمد باز » مقصود از گوهر اوّل و دوّم چیست ؟

50/0

3

مفهوم مصراع « چو موی خویشتن در تاب رفتند » چیست ؟ (‌حذف شده است . )

50/0

4

معادل امروزی عبارت های « برنشین » و « دررویم » را بنویسید .

50/0

5

در بیت زیر، لاله وارستگی خود را چگونه وصف کرده است ؟

          ‌بر فطرت خود نازم ، وارسته ضمیرم من   /   آزاده برون آیم آزاده بمیرم من

50/0

6

« لباس ، پوست دوّم انسان نیست ، خانه‌ی اوّل اوست . »  چه مفهومی دارد ؟

50/0

7

جمله‌ی «‌آن طرفش را فرّاشان می‌دانند و چوب‌دستی‌های آنان .» یعنی چه ؟

50/0

8

منظور از جمله‌ی « هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال‌ها بسته ماند . » چیست ؟

50/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره )

نالیدن بی‌حساب سعدی                  .................................................

 

50/0

2

تو را من ............... در راهم شباهنگام   /  که می‌گیرند در شاخ تلاجن .................. رنگ سیاهی .

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات درس ادبیّات فارسی ( 1 ) پایه‌ی اوّل متوسّطه

دانش آموزان و داوطلبان خارج از کشور  گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 21/03/1384 مدّت امتحان : 70 دقیقه

دفتر آموزش و پرورش مدارس خارج از کشور

 

 

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف ) معنی لغات مشخّص شده

1 – به خوناب شفق در دامن شام .

25/0

2 – نزدیک بود به دارالاماره .

25/0

3 – معلّم  مشوّش بود .

25/0

4 – مشروطه یعنی آسایش رعیّت .

25/0

5 – خطاب من به شما باد ای گروه جبان . ( حذف شده است . )

25/0

6 – دو دست را تا فراز کـُلّه نمایان ساخت .

25/0

7 - تا بتوانیم با حفظ اعتدال از افراط مصون باشیم .

50/0

ب )‌دانش‌های ادبی

1 – نام نویسندگان آثار زیر را بنویسید .

     الف ) هفت پیکر                                ب ) مثل چشمه ، مثل رود

50/0

2 – یک کتاب از سهراب سپهری نام ببرید .

50/0

3 – محتوای غزل اجتماعی بیشتر چه مسائلی است ؟

50/0

4 - دو طنزپرداز دوره‌ی مشروطه را نام ببرید .

50/0

5 – در عبارت « نونو طراوتی بدهد  /  چون سبزه‌ی بهار  » کدام آرایه‌ی ادبی به‌کار رفته است ؟

50/0

6 – سفرنامه‌ی «‌علی‌رضا قزوه » ‌را نام ببرید .

50/0

ج ) معنی و مفهوم شعر و  نثر

1 – ورا نام تهمینه سهراب کرد .

50/0

2 – کنون بند بگشای از جوشنم .

50/0

3 – جور و بیداد کند عمر جوانان کوتاه .

50/0

4 – مفهوم انتزاعی را با هدف انتفاعی درهم آمیخت . ( حذف شده است . )

75/0

5 – دست معلّم  از وقب حیوان روان شد .

75/0

6 – تو در شبروی و عیّاری دستی داری .

75/0

7 – در آن سیماب‌گون امواج لرزان                            خیال تازه‌ای در خواب می‌دید .

75/0

8 – چون رایت عشق آن جهان‌گیر                             شد چون مَه لیلی آسمان‌گیر .

75/0

9 – چنان‌که گفته‌اند : بزرگی خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را .

75/0

خودآزمایی

1 – بیت زیر بیانگر کدام ویژگی داستان‌های حماسی است ؟

         چو یک ماه شد ، هم چو یک سال بود            بَرَش چون بَر رستم زال بود .

50/0

2 – معادل امروزی «‌فروبریم » در عبارت «‌بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم » چیست ؟

50/0

3 – با توجّه به بیت زیر منظور از «‌ دریای خون » ‌چیست ؟

         در آن دریای خون در قرص خورشید                  غروب آفتاب خویشتن دید .

50/0

4 – « در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود . » یعنی چه ؟

1

5 - « لباس پوست دوّم  انسان نیست ، خانه‌ی اوّل اوست . »‌یعنی چه ؟

1

6 - « ک » ‌در « خورجینک »‌ به چه معناست ؟

50/0

ه ) درک مطلب

1- با توجّه به دو بیت زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید .

           صد هزاران دام و دانه است ای خدا               ما چو مرغان حریصی بی‌نوا

           گر هزاران دام باشد هر قدم                          چون تو با مایی نباشد هیچ غم

  الف ) منظور از « دام و دانه » چیست ؟

   ب )  در چه صورتی هیچ غمی متوجّه ما نخواهد بود ؟

 

 

 

50/0

50/0

2 – با توجّه به ابیات زیر به پرسش‌ها جواب دهید .

         جوانی چنین گفت روزی به پیری                   که چون است با پیری ات زندگانی

         بگفت اندر این نامه حرفی‌ست مبهم               که معنیش جز وقت پیری ندانی

         تو بِه کز توانایی خویش گویی                       چه می‌پرسی از دوره‌ی ناتوانی

        جوانی نکو‌دار کاین مرغ زیبا                          نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

       متاعی که من رایگان دادم از کف                    تو گر می‌توانی مده رایگانی

       از آن برد گنج مرا دزد گیتی                           که در خواب بودم گـَه پاسبانی

 الف ) پاسخ پیر به جوان که پرسید : « چون است با پیری‌ات زندگانی ؟» چه بود ؟

ب  )  پیر به جوان گفت بهتر است درباره‌ی چه چیزی سخن بگوید ؟

 پ ) منظور شاعر از « متاع » در بیت پنجم چیست ؟

ت ) منظور شاعر از « دزد »‌ در بیت آخر چیست ؟

ث ) کدام مصراع بالا بیانگر غفلت و بی‌خبری است ؟

ج ) در بیت چهارم شاعر جوانی را به چه چیزی مانند کرده است ؟

 

 

 

 

 

 

 

50/0

50/0

50/0

50/0

50/0

50/0

و)حفظ شعر

بیت‌های ناتمام زیر را کامل کنید .

1 – بوی گل و ................ مرغ برخاست                هنگام ............. و روز صحراست .

50/0

2 – شباهنگام ، در آن دم که ............... درّه‌ها چون ................ ماران خفتگان اند .

50/0

       

موفق باشید .                                                       جمع نمرات          20

سؤالات درس ادبیّات فارسی ( 1 ) پایه‌ی اوّل متوسّطه

دانش آموزان و داوطلبان خارج از کشور  گروه (ب )

تاریخ امتحان : 21/03/1384 مدّت امتحان : 70 دقیقه

دفتر آموزش و پرورش مدارس خارج از کشور

 

 

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف ) معنی و مفهوم شعر و نثر

1 – آفریننده‌ای که پرستیدن اوست سزاوار ؛ دهنده‌ای که خواستن جز از او نیست خوش‌گوار .

50/0

2 – بدو گفت ار ایدون که رستم تویی                  بکُشتی مرا خیره از بدخویی

50/0

3 – سمک با خود گفت : « در این کار تعبیه‌ای هست . »

50/0

4 – منم آن تشنه‌ی گـُهر برده                           بخت من زنده بخت تو مرده

50/0

5 – کار پاکان را قیاس از خود مگیر               گرچه مانَد در نبشتن شیر و شیر 

50/0

6 – ناگهان نوری از شرق تابید    خون خورشید        آتشی در شفق زد .

50/0

7 – میان موج می‌رقصید در آب                     به رقص مرگ ، اخترهای انبوه

50/0

8 – بدان که مردم بی‌هنر مادام بی‌سود باشد ،‌ چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد .

50/0

9 – جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                    نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

50/0

10 – هر دَم به روی من     گوید عدوی من    کاین شیوه‌ی دری تو   چون دود می‌رود .

50/0

11 – آشیان من بی‌چاره اگر سوخت چه باک        فکر ویران شدن خانه‌ی صیاد کنید .

50/0

12– محل هنوز بیابان بود و خانه‌ها درست از سینه‌ی خاک درآمده بودند و در چنان بیغوله‌ای آشنایی غنیمتی بود.

50/0

ب ) معنی لغات

1 – تو در شبروی و عیّاری دستی داری .

5 – من با تَبَختُر گفتم . (‌حذف شده است . )

50/0

2 – گفت برخیز تیغ و دشنه بیار .

6 – خدا داند چه افسرها که رفته .

50/0

3 – قلبشان با قلب مردم هماهنگی یافت و هُرم نَفس مردم گرمشان کرد .

7 – فرهنگ جامعه نباید وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد .

50/0

4 – تاریخ مشیّت باری تعالی است .

8 – تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

50/0

 

1 – با توجه به متن زیر به پرسش‌ها جواب بدهید .

خیر گفت : از خدا شرم نداری که چنین چیزی می‌خواهی؟‌ بیا و لعل‌ها را بستان و جرعه‌ای آب به من بده .

                           حالی آن لعل آبدار گشاد            پیش آن ریگ آبدار نهاد

                          گفت مُردم ز تشنگی دریاب         و آتشم را بکُش به لَختی آب

                          شربتی آب ازآن زلال چو نوش     یا به همّت ببخش یا بفروش

الف ) شعر بالا برگرفته از چه کتابی است ؟

ب ) مفهوم بیت سوّم را بنویسید .

پ ) خیر از شر چه طلب می‌کرد و شر از او چه می‌خواست ؟

ت ) در مصراع دوّم بیت اوّل چه آرایه‌ای وجود دارد ؟

ث ) این ابیات در چه قالبی سروده شده‌اند ؟

ج ) قافیه را در بیت سوّم مشخّص کنید .

چ) کلمه ی « حالی » از لحاظ دستوری چه نقشی دارد ؟

ح ) در بیت دوّم منظور از « آتش »‌چیست ؟

 

 

 

 

50/0

75/0

50/0

75/0

25/0

50/0

50/0

25/0

د ) دانش های ادبی

1 – در بیت زیر قافیه و ردیف را مشخّص کنید .

               ای برادر قصّه چون پیمانه است                معنی اندر وی به سان دانه است .

50/0

2 – قالب شعری که هر بیت آن قافیه‌ای جداگانه دارد و برای سرودن داستان‌ها و مطالب طولانی مناسب است ، ..................... نام دارد .

25/0

3 – در بیت زیر چه صفت ادبی وجود دارد ؟

             در چراغ دو چشم او زد تیغ             نامدش کشتن چراغ دریغ

75/0

4 – در ادبیّات جهان ،‌آثار ادبی بر اساس اندیشه و محتوا به چند دسته تقسیم می شوند ؟ دو دسته را نام ببرید .

50/0

5 – نویسندگان آثار زیر را نام ببرید .

      الف ) پرستو در قاف                     ب ) با کاروان حُلّه

50/0

6 – درون‌مایه‌ی شعر «‌خطّ خورشید » برگرفته از کتاب «‌مثل چشمه ، مثل رود » اثر قیصر امین پور چیست ؟

50/0

ه )‌خودآزمایی

1 – مصراع «‌زمانه بیامد نبودش توان »‌یعنی چه ؟

50/0

2 – معادل امروزی «‌فروبریم »‌در عبارت « بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم .» و «‌قفا زدن » ‌چیست ؟

50/0

3 – این دو مصراع را به نثر روان برگردانید .

      الف ) بنای زندگی بر آب می‌دید .           ب ) چو موی خویشتن در تاب رفتند . (‌حذف شده است . )

50/0

4 - « بند پوتین را محکم بستن »‌کنایه از چیست ؟

50/0

5 – جمله‌ی « آن طرفش را فرّاشان می دانند و چوب‌دست‌های آنان » یعنی چه ؟

50/0

6 – منظور از « گنج خداداد » در بیت زیر چیست ؟

        کُنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم «‌بهار »         شکر آزادی و آن گنج خداداد کنید .

50/0

7 – معادل امروزی عبارت‌های زیر را بنویسید .

     الف ) بخواستم رفت                                      ب ) برنشین

50/0

8 – منظور از جمله‌ی « هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال‌ها بسته ماند . » چیست ؟

50/0

و ) حفظ شعر

بیت‌های ناتمام زیر را کامل کنید .

1 – از غَرقه‌ی ما خبر ندارد                                            . ............................................

50/0

2 – گفتم ز مهرورزان ...................... بیاموز                 گفتا ز ...................... این کار کمتر آید .

50/0

         

                                    موفق باشید .                                 جمع نمرات          20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه غایبین موجّه  

تاریخ امتحان : 29/03/1384

ساعت شروع :   8 صبح

مدّت امتحان : 80 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

بیان معنی شعرو نثر ( 6 نمره )

رقعه‌ای نوشتم . 

 

25/0

2

ستاره‌مان از اوّل مطابق نیامد . 

25/0

3

پی بردیم راه دست خودش هم نیست . 

25/0

4

قطران بر خود گرفت که این کار بکند . 

25/0

5

بزرگی خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را . 

50/0

6

از آن ، این داستان گفتم که امروز                       بدانی قدر و بر هیچش نبازی

50/0

7

کاین شیوه‌ی دری تو چون دود می‌رود .

50/0

8

از آن برد گنج مرا دزد گیتی                             که در خواب بودم گـَه پاسبانی

75/0

9

بدو گفت ار ایدون که رستم تویی                      بکُشتی مرا خیره از بدخویی

75/0

10

تا گرمابه‌بان ما را دَمَکی زیادت‌تر در گرمابه بگذارد که شوخ از خود باز کنیم .

1

11

حالی آن لعل آبدار گشاد                                  پیش آن ریگ آبدار نهاد

1

ب

1

معنی لغت ( 2 نمره )

دشمن در برابر ایمان جُنود خدا متّکی به ماشین پیچیده‌ی جنگ است .

 

 

 

2

2

دل شیطان را از رُعب و وحشت می‌لرزانند .

3 - کودک با سماجت گفت .

4

هر که در مَسلَخ گرمابه بود ،‌ برخاست .

5 – تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

6

هر ساله به جست و جوی تسلّایی می‌رفت .

7 – از تُنگ شکر ست ،‌ قیمت‌تر و عزیزتر

8

گریزی رندانه زد که به سود اسب انجامید .

ج

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

ارزشمندترین اثر دهخدا چه نام دارد ؟ 

 

25/0

2

موضوع کتاب «‌پرستو در قاف » چیست ؟

25/0

3

ملک الشّعرای بهار قصیده را در چه سبکی می‌سرود ؟

25/0

4

دو ویژگی اصلی حماسه را ذکر کنید .

50/0

5

دو مورد از موضوعاتی که در شعر و نثر دوره‌ی مشروطه بازگفته می‌شود ، را بیان کنید .

50/0

6

در بیت « فرزند عزیز را به صد جهد  /  بنشاند چو ماه در یکی مهد » ( مشبّه و مشبّهٌ به ) ‌را مشخّص کنید .

 

50/0

7

نام پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید .

الف ) گلشن راز                       ب ) اسکندر نامه                    ج ) با کاروان حُلّه

75/0

د

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

 با توجّه به مصراع « به گـُردان لشکر سپهدار گفت » مقصود از « سپهدار »کیست ؟

 

50/0

2

در بیت « آمد آورد پیش خیر فراز    گفت گوهر به گوهر آمد باز » مقصود از گوهر اوّل و دوّم چیست؟

 

3

حرف « ک » ‌در «‌خُرجینک »‌ به چه معناست ؟ یک نمونه‌ی دیگر ذکر کنید .

50/0

4

جمله ی « می خواهم بحر را در کوزه ای بریزم » یعنی چه ؟

50/0

5

در درس « کلاس نقّاشی » کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلّم مشکل بود ؟ او برای حلّ مشکل خود چه چاره‌ای اندیشید ؟

50/0

6

منظور از « لباس انسان پرچم کشور وجود اوست » چیست ؟

50/0

7

اصطلاح « به روی بزرگوار خود نیاورده »‌کنایه از چیست ؟ معادل امروزی آن را بنویسید .

50/0

8

معادل امروزی « برنشین »‌ و « دررویم » را بنویسید .

50/0

ه

1

درک مطلب ( 4 نمره )

با توجّه به شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید :

          چون رایت عشق آن جهان‌گیر                   شد چون مَه لیلی آسمان‌گیر

          برداشته دل ز کار او بخت                           درماند پدر به کار او سخت

         خویشان همه در نیاز با او                             هر یک شده چاره‌ساز با او

         بی‌چارگی ورا چو دیدند                             در چاره‌گری زبان کشیدند

         گفتند به اتّفاق یک سر                                کز کعبه گشاده گردد این در

الف ) این شعر در چه قالبی سروده شده است ؟

ب ) مفهوم کنایی « آسمان گیر شدن » در بیت اوّل چیست ؟

پ ) در بیت چهارم «‌زبان کشیدند » یعنی چه ؟

ت ) مصراع دوّم بیت پنجم به چه معناست ؟

 

 

 

 

 

 

 

50/0

50/0

50/0

50/0

2

منظور از « خاک تن » در بیت زیر چیست ؟

         قطره‌ی علم است اندر جان من                   وارهانش از هوا وز خاک تن

50/0

3

مصراع دوّم بیت « بدو گفت کاین بر من از من رسید  /  زمانه به دست تو دادم کلید » به چه مفهومی است ؟

50/0

4

عبارت «‌همیشه نان سواره باشد و او پیاده » به چه معناست ؟

50/0

5

منظور از « دریای خون » در بیت زیر چیست ؟

                 در آن دریای خون در قرص خورشید            غروب آفتاب خویشتن دید .

50/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره )

روزی تر و خشک ما بسوزد              .................................................

 

50/0

2

تو را من چشم در راهم ...................... / که می گیرند در شاخ ....................... سایه‌ها رنگ سیاهی .

50/0

           

موفق باشید .                                                        جمع نمرات          20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 06/06/1384

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

در بیت « دلیر جوان سر به گفتار پیر  /   بداد و ببود این سخن دلپذیر » منظور از « دلیر جوان » و «‌پیر » کیست ؟

 

0.50

2

با توجه به بیت «‌تو مرا کُشتی و خد ای نکُشت  /  مُقبل آن کز خدای گیرد پشت » چه کسی « مُقبل و خوشبخت » است ؟

0.50

3

مفهوم مصراع‌دوّم بیت « بخورد آب وروی و سر و تن بشست /  به پیش جهان‌آفرین شد نخست » چیست ؟

0.50

4

در بیت « چو لشکر گرد بر گردش گرفتند / چو کشتی باد پا در رود افکند » منظور از « بادپا » چیست ؟

0.50

5

در بیت « قطره‌ی علم است اندر جان من  / وارهانش از هوا وز خاک تن » منظور از« خاک تن » ‌چیست ؟

0.50

6

منظور شاعر از « متاع » در بیت « متاعی که من رایگان دادم از دست /  تو گر می‌توانی مده رایگانی » چیست ؟

0.50

7

با توجه به ببیت «‌خدا آن ملّتی را سروری داد   /   که تقدیرش به دست خویش بنوشت » خدا به چه ملّتی سروری می‌دهد ؟ 

0.50

8

مفهوم عبارت مشخّص شده را بنویسید .«در چشم او که خود چشم زمانه‌ی ما بود ، آرامشی بود . »

0.50

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره ) 

بدسگالی به تباهی می‌انجامد .

 

25/0

2

معلّم  از مَخمصه رسته بود .

25/0

3

کارهای مانده را راست‌و ریس می‌کنند .

25/0

4

از تُنگ شکر است   /   قیمت‌تر و عزیزتر .

25/0

5

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

25/0

6

تا مردم بدانند که به شدّتی که از روزگار پیش آید ،‌ نباید نالید .

25/0

7

وظیفه‌ی خود را خطیرتر از آن می‌بیند .

25/0

8

در این سفرهای هر ساله به جست‌وجوی تسلّایی می‌رفت .

0.25

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 6 نمره )

خدایی اوراست درخورنده . 

 

0.25

2

گریزی رندانه زد .

0.25

3

از این همه رفت و آمد به تنگ آمده بود .

0.25

4

ستاره‌مان از اوّل مطابق نیامد .

0.25

5

بی‌چارگی ورا چو دیدند                                در چاره‌گری زبان کشیدند .

5/0

6

از آن پس بسازید سهراب را                          ببندید یک شب بر او خواب را

5/0

7

ای آتشک ! تو در شَبرَوی دستی داری .

0.50

8

تا چون بر رُقعه‌ی من اطّلاع یابد ،  ‌قیاسی کند که مرا اهلیّت چیست ؟

0.75

9

ناگهان نوری از شرق تابید   /   خون خورشید   /    آتشی در شفق زد.

0.75

10

کُنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم بهار                     شکر آزادی و آن گنج خداداد کنید .

1

11

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد                   ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت‌الحزن است .

1

ت

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

« بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟

 

5/0

2

معادل امروزی « فروبریم » (‌بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم . ) و « قفا زدن » چیست ؟

5/0

3

در بیت « در آن دریای خون در قرص خورشید/  غروب آفتاب خویشتن دید . » منظور از« دریای خون» چیست ؟

5/0

4

منظور از « لباس انسان پرچم کشور وجود اوست .» چیست ؟

5/0

5

در درس«کلاس نقّاشی»کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلّم مشکل بود ؟ او برای حلّ مشکل خود چه چاره‌ای اندیشید ؟

5/0

6

اصطلاح « به روی بزرگوار خود نیاورده » کنایه از چیست ؟

5/0

7

منظور از عبارت « هر چه بر او تنگ گرفتند ، کمربند خود را تنگ‌تر بست .» چیست ؟

5/0

8

در بیت زیر منظور از مسافر کیست و غربتش در چیست ؟

       ولیکن کس ندانست این مسافر                     چه گفت و با که گفت و از کجا بود .

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

محمّد تقی بهارقصیده را به چه سبکی می‌سرود ؟

 

25/0

2

نام پدیدآورندگان آثار مشخّص شده را بنویسید .    الف ) پرستو در قاف           ب ) اتاق آبی

5/0

3

در بیت « شر که آن دید دشنه باز گشاد   /   پیش آن خاک تشنه رفت چو باد » دو آرایه‌ی ادبی نام ببرید . 

0.50

4

در بیت زیر « مشبّه و مشبّهٌ به » را مشخّص کنید . ( حذف شده است . )

       ز سُمّ اسب می‌چرخید بر خاک           به سان گوی خون‌آلود سرها 

5/0

5

از پنج گنج نظامی دو مورد را نام ببرید .

5/0

6

ادبیّات دوره‌ی مشروطه از نظر مضمون چگونه است ؟

5/0

7

شکل هندسی زیر مربوط به کدام قالب شعری است ؟                   ----------             --------

             ----------             --------

             ----------             --------  

0.25

ج

1

حفظ شعر (‌1 نمره )

شباهنگام ، در آن دم ، که بر جا ، درّه ها چون ........... ماران خفتگان اند / تو را من ............ در راهم .

 

0.50

2

بوی گل و ................ مرغ برخاست                   هنگام ............... و روز صحراست . 

0.50

         

موفق باشید .                                                 جمع نمرات        20

[ سه‌شنبه ۱۳٩٢/٥/٢٢ ] [ ۱٠:٤۳ ‎ق.ظ ] [ مسعود سخندان ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهرستان گمیشان - استان گلستان
امکانات وب


Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت

قالب میهن بلاگ تقویم جلالی
<-BlogTitle->">- <-BlogDescription-> - <-BlogTitle->">,<-BlogId->, Blog, Weblog, Persian,Iran, Iranian, Farsi, Weblogs">
<-BlogTitle->
<-BlogDescription-> 
قالب وبلاگ
نويسندگان
آخرين مطالب
<-PostContent->
ادامه مطلب
[ <-PostDate-> ] [ <-PostTime-> ] [ <-PostAuthor-> ]
نظرات (<-count->)
<-PageContent->
[ ] [ ] [ مدیر ]
» <-posttitle-> :: <-PostDate->
[ ] [ ] [ مدیر ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

<-AboutAuthor->
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
آرشيو مطالب
RSS Feed

<-BlogCustomHtml->
<-persianstat->
onLoad and onUnload Example


  • تیم بلاگ | زیبا مد