نمونه سؤالات امتحانات نهایی زبان و ادبیات فارسی و آرایه های ادبی و تاریخ ادبیات
 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان
[ جمعه ۱۳٩٢/٥/٢٥ ] [ ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ ] [ مسعود سخندان ]

نمونه سوالات کلی خرداد و شهریور 79 تا 84

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 02/03/1379

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

درک مطلب  ( 4 نمره ) : با توجه به بیت‌های زیر به پرسش‌های 1 تا 8 جواب دهید .

            1    « جوانی چنین گفت روزی به پیری

                                             که چون است با پیری‌ات زندگانی

                     بگفت اندر این نامه حرفی‌است مبهم

                                              که معنیش جز وقت پیری ندانی

            3       تو  بِه کز توانایی خویش گویی

                                               چه می‌پرسی از دوره‌ی ناتوانی

                     جوانی نکودار کاین مرغ زیبا 

                                                 نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

           5       متاعی که من رایگان دادم از کف

                                                  تو گر می‌توانی مده رایگانی

                     هر آن سرگرانی که من کردم اوّل

                                             جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

           7       از آن برد گنج مرا دزد گیتی 

                                              که در خواب بودم گـَه پاسبانی »

مقصود از« این  نامه » در بیت دوّم   چیست ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

50/0

2

چرا پیر از جوان می‌خواهد که درباره‌ی دوره‌ی  پیری سؤال نکند ؟

50/0

3

منظور از« خانه‌ی استخوانی» در بیت چهارم چیست ؟

25/0

4

مقصود از «سرگرانی » در  بیت ششم چیست ؟

50/0

5

جوانی در کلّ شعر به چه چیزهایی تشبیه شده است ؟

75/0

6

مقصود از« دزد گیتی » در بیت آخر چیست ؟

50/0

7

از کدام مصراع شعر ، مفهوم بی‌خبری و غفلت استنباط می‌شود ؟

50/0

8

این شعر با توجّه به محتوای آن کدام نوع از انواع ادبی است ؟

50/0

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره )  

ز اشک ویران کُنَش آن خانه که بیت‌الحَزَن است .

 

25/0

2

سوگند به دادار یزدان که آتشک غَدر نکند .

50/0

3

خدای تبارک و تعالی همه‌ی بندگان خود را از عذاب قرض و دَین  ، ‌فَرَج دهاد .

50/0

4

عاقل از سر بنهد این هستی و باد . ( حذف شده است . ) 

25/0

5

ناصرخسرو از دولت‌ها و عُمّال آن‌ها سخن می‌گوید . ( حذف شده است .)

25/0

6

حالا بعد از دو سال تازه سر حرف من افتاده‌اند .

25/0

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 7 نمره )

هر آن‌که از روی نادانی نه او را گـُزید ،‌گـَزند او ناچار بدو رسید .

 

50/0

2

ز مستی بر سر هر قطعه زین خاک

                               خدا داند چه افسرها که رفته

50/0

3

تو مرا بر خویشتن گیر و بگوی که من او را توانستم آوردن .

50/0

4

بی‌چارگی ورا چو دیدند                            در چاره‌گری زبان کشیدند .

50/0

5

با همه‌ی هنرها جهد کن تا سخن به‌جایگاه گویی .

50/0

6

هنر اسلامی ملجئی پاک‌تر و نمایشگاهی امن‌تر از مسجد نداشته است .

50/0

7

نقش‌بندی‌اش دلگشا بود و رنگ را نگارین می‌ریخت .

50/0

8

این مرد پارسی هم دست‌تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمّتی کند .

50/0

9

به موج آویز و از ساحل بپرهیز                همه دریاست ما را آشیانه

50/0

10

از خون رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم 

                        مشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم .

1

11

هر دم به روی من       گوید عدوی من      کاین شیوه‌ی دری تو         چون دود می‌رود .

50/0

12

قطره‌ی دانش که بخشیدی ز پیش   

                                    متّصل گردان به دریاهای خویش

1

ت

1

خودآزمایی (‌4 نمره )

با توجه به داستان « خیر و شر » منظور از « ریگ آبدار » در بیت زیر کیست ؟

        حالی آن لعل آبدار گشاد              پیش آن ریگ آبدار نهاد .

 

50/0

2

معادل امروزی « دررویم » در عبارت «‌نگذاشت که ما به گرمابه دررویم . »‌چیست ؟

50/0

3

شاعر در بیت زیر چه توصیه‌ای دارد ؟

       آشیان من بی‌چاره اگر سوخت چه باک

                                     فکر ویران شدن خانه‌ی صیاد کنید .

 

5/0

4

مفهوم کنایی « الهی همیشه نان سواره باشد و او پیاده . » چیست ؟

5/0

5

مصراع دوّم بیت زیر یادآورکدام داستان است ؟

          آزاده و سرمستم ، خو کرده به هامونم

                               رانده ست جنون عشق از شهر به افسونم .

5/0

6

بیت زیر بیانگر کدام خصلت شاعر است ؟

   جامه‌ای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن    بدر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است .

5/0

7

منظور نویسنده از جمله‌ی پایانی عبارت زیر چیست ؟

درود بر یاران گُزیده و خویشان پسندیده‌ی او باد تا باد و آب و آتش و خاک در آفرینش برکار است .

5/0

8

در درس « عبرت »‌از مولانا ،‌ شیر مظهر چیست ؟  (‌حذف شده است . )

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

بخش عمده‌ی ادبیّات  ما را کدام نوع ادبی تشکیل می‌دهد ؟

 

25/0

2

تعریف زیر کدام قالب شعر فارسی را در بر می‌گیرد ؟

       هر بند شامل چهار مصراع است و مصراع‌های زوج آن هم قافیه‌اند .

25/0

3

نام پدیدآورندگان آثار داده شده را بنویسید .   

 الف ) بامداد اسلام              ب ) اتاق آبی

5/0

4

در جمله‌ی « مدینه یک‌دست سفید پوشیده بود . » کدام آرایه‌ی ادبی به کار رفته است ؟

5/0

5

«آزادی و وطن » ،‌ جان مایه‌ی شعر کدام شاعر معاصر است ؟

5/0

6

موضوع اصلی ادبیّات پایداری چیست ؟

5/0

7

محتوای غزل اجتماعی بیشتر شامل چه موضوعاتی است ؟

5/0

         

موفق باشید .                                                              جمع نمرات   20

سؤالات هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )

سال اوّل  نظام سالی - واحدی 

تاریخ امتحان : 02/03/1379

ساعت شروع :   30  : 10

مدت امتحان : 85 دقیقه

    گروه ( ب )

دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد سراسر کشور در خرداد ماه

سال تحصیلی 1379 – 1378

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

 

 

 

 

1

درک مطلب ( 4 نمره ) :  با توجه به متن داده شده به سؤالات 1 تا 8 پاسخ دهید .

      بدان که مردم بی‌هنر همیشه بی‌سود باشد چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد. نه خود را سود کند و نه غیر خود را. جهد کن اگرچه اصیل و گوهری باشی ، گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بُوَد؛ چنان‌که گفته اند :  بزرگی خرد و دانش راست  نه گوهر و تخمه را . اگر مردم را با گوهر اصل ، گوهر هنر نباشد صحبت هیچ کس را به کار نیاید و در هرکه این دو گوهر یابی ، ‌چنگ در وی زن  .

چه تشبیهی در متن به کار رفته است ؟

 

 

 

 

 

5/0

2

منظور از « مغیلان تن دارد و سایه ندارد » چیست ؟

5/0

3

مقصود از «‌اصیل و گوهری » چیست ؟

5/0

4

نویسنده چه چیزی را مهم تر دانسته است ؟

5/0

5

چه چیزی موجب ارجمندی و بزرگی انسان می‌شود ؟

5/0

6

از نظر نویسنده ، چه کسی برای هم‌نشینی مناسب نیست ؟

5/0

7

منظور از « دوگوهر » کدام است ؟

5/0

8

مفهوم کنایی « چنگ در وی زن. » چیست ؟

5/0

ب

1

معنی لغات (‌ 2 نمره ) : معنی لغات مشخّص شده‌ی زیر را بنویسید .

هدف این استانداری استیفای حق مردم است . ( حذف شده است ‍. )

 

25/0

2

ز باد جوانی دلش بردمید .

25/0

3

در چنان بیغوله ای آشنایی غنیمتی بود .

25/0

4

شأن مُقَنـِّّن از آن بالاتر است .

25/0

5

صوفیه هم برای اعتکاف در مسجد خلوت می‌گزیدند .

25/0

6

مشّاطه نمی‌خواهد  زیبایی رخسارم .

25/0

7

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

5/0

پ

1

معنی شعر و  نثر ( 7 نمره ) : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید .

خدای اسلام –  الله تعالی – نه فقط رحیم و حکیم است ،  بلکه جمیل هم هست .

 

5/0

2

دو استر به دست آور که تو این جایگاه گستاخی .

5/0

3

هستی هر چه نام هستی دارد ، بدوست .

5/0

4

شربتی آب از آن زلال چو نوش              یا به همّت ببخش یا بفروش

5/0

5

چون بر رقعه‌ی من اطّلاع یابد ، ‌قیاسی کند که مرا اهلیّت چیست ؟

75/0

6

هنوز دماغش هوای کوه را داشت . (‌حذف شده است . )

5/0

7

مرا زور و فیروزی از داور است                         نه از پادشاه و نه از لشکر است . ( حذف شده است . ) 

5/0

8

در کرامت و فراغ به پارس رسیدیم .

5/0

9

احدی اعتنا به شأن او نمی‌کند .

25/0

10

هر آن سرگرانی که من کردم اوّل 

                                    جهان کرد  از آن بیشتر سرگرانی

5/0

11

چو بگذشت از پس آن جنگ دشوار  

                                     از آن دریای بی پایاب آسان

5/0

12

چو دیدش به خدمت دو تا گشت و راست . ( حذف شده است . )

5/0

13

بر ساقه خود ثابت ،‌ فارغ ز مددکارم                    نی در طلب یارم ، ‌نی در غم اغیارم

1

ت

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

با توجه به عبارت زیر به دو پرسش پاسخ دهید .

       بار اوّل که پیرمرد  را دیدم در کنگره‌ی نویسندگان بود که خانه‌ی فرهنگ شوروی عَلَم کرده بود .

الف ) منظور از «پیرمرد » کیست ؟                    

ب ) معادل امروزی «‌عَلَم کرده بود » را بنویسید .

 

1

2

منظور شاعر از «‌شهاب » و « محو شدن »‌در شعر زیر چیست ؟

     گر چه گاهی شهابی   /    مشق‌های شب آسمان را    /   زود خط می‌زد و محو می‌شد .

5/0

3

بیت «مَبَر طاعت نَفًس شهوت پرست /که هر ساعتش قبله ی دیگر است » بیانگر کدام ویژگی نفس انسان است؟(حذف)

5/0

4

مفهوم « با تمام دل خود می‌گویم »‌چیست ؟

5/0

5

در ادبیّات ، « چشمه » ‌نماد چیست ؟

5/0

6

منظور از «‌سدّ روان » در بیت « از این سدّ روان در دیده‌ی شاه   /   ز هر موجی هزاران نیش می‌رفت » چیست ؟    

5/0

7

مقصود از « خورشید علم » در عبارت زیر کیست ؟

      در قبرستان بقیع ،‌آن سنگ سوّمی قبر خورشید علم است .

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

نام قالب شعری که هر بیت آن قافیه‌ای جداگانه دارد ، چیست ؟ برای سرودن چه موضوعاتی مناسب است ؟

 

75/0

2

در بیت« شرکه آن دید ، ‌دشنه بازگشاد  /    پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »  کدام آرایه‌ی ادبی به کار رفته است ؟

5/0

3

ارزشمندترین اثر دهخدا چه نام دارد ؟

25/0

4

به نوشته‌ای که گذشته از شناساندن نویسنده ، ‌اطّلاعات مفیدی از عصر و روزگار او نیز به دست می‌دهد ، چه می‌گویند؟

5/0

5

دو ویژگی مهمّ شعر سهراب سپهری را بنویسید .

5/0

6

کتاب‌های زیر از کدام نویسندگان است ؟    

   الف)‌ سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیگ          ب )‌ پرستو در قاف

5/0

         

موفق باشید .                                                       جمع نمرات      20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )  گروه ( ب )

تاریخ امتحان : 03/06/1379

ساعت شروع :   30 :‌10

مدت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

با توجه به متن زیر به پرسش‌های یک تا هفت ( 1 – 7 )  پاسخ دهید .

      چو رخت خویش بربستم از این خاک

                        همه گفتند با ما آشنا بود

       ولیکن کس ندانست این مسافر 

                                چه گفت و با که گفت و از کجا بود

     دو صد دانا در این محفل سخن گفت

                         سخن نازک‌تر از برگ  سمن گفت

      ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست  

                          که خاری دید و احوال چمن گفت

     خدا آن ملّتی را سروری داد   

                                       که تقدیرش به دست خویش بنوشت

      به  آن ملّت سروکاری ندارد    

                                    که دهقانش برای دیگران کِشت

مفهوم آیه‌ی « انّ الله لا یغیّر ما بقوم حتی یغیّروا ما بانفسهم » در کدام بیت دیده می‌شود ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

5/0

2

منظور از «‌مسافر » کیست ؟ غربتش در چیست ؟

1

3

شاعر در کدام مصراع دقیقاً به مفهوم مرگ اشاره کرده است ؟‌

5/0

4

مقصود شاعر از «‌این محفل » در بیت سوّم چیست ؟

5/0

5

در بیت چهارم منظور از «‌دیده‌ور » کیست ؟

5/0

6

با توجه به آخرین بیت ، منظور شاعر از مصراع دوّم آن چیست ؟

5/0

7

با توجه به ابیات فوق ،‌ خداوند چه گروه و ملّتی را ارجمند می‌دارد ؟‌

5/0

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره ) 

ز تن خون و خوی را  فروریختند .

 

25/0

2

من با تَبَختُر گفتم . ( حذف شده است . )

25/0

3

عبرتی گیرند از اضلال او ( حذف شده است . )

25/0

4

به زودی زیر این طاق نزول‌اجلال می کنند . (‌حذف شده است . )‌

25/0

5

از دهات اطراف عریضه‌چی  می‌آید .

25/0

6

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

50/0

7

مَشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم .

25/0

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 7 نمره )

هست کننده از نیستی  ، نیست کننده از هستی .

 

5/0

2

چنین رفت و این بودنی کار بود .

5/0

3

سمک عیار سوگند خورد که تو را نیازارم و به جان زینهار دهم .

5/0

4

حالی آن لعل آبدار گشاد                         پیش آن ریگ آبدار نهاد

1

5

بی‌چارگی ورا چو دیدند                          در چاره‌گری زبان کشیدند

5/0

6

با همه‌ی هنرها جهد کن تا سخن به جایگاه گویی .

5/0

7

هر آن سرگرانی که من کردم اوّل 

                  جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

1

8

باشد تا ما را دمکی زیادت‌تر در گرمابه گذارد که شوخ از خود باز کنیم .

5/0

9

آزاده و سرمستم  ، خوکرده به هامونم

              رانده‌ست جنون عشق از شهر به افسونم

1

10

لفظی که از لطافت آن جان کند حضور .

5/0

11

حالا بعد از دو سال تازه سر حرف من افتاده‌اند .

5/0

ت

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

در بیت«جور وبیداد کند عمر جوانان کوتاه / ای بزرگان وطن بهر خدا داد کنید.»  بین کدام کلمات آرایه‌ی ادبی تضاد وجود دارد ؟ 

 

5/0

2

پیام اصلی بیت « بر ساقه‌ی خود ثابت ، فارغ ز مدد کارم  /     نی در طلب یارم ،‌ نی در غم اغیارم » چیست ؟

5/0

3

در بیت زیر مقصود از «‌دزد گیتی » و « در خواب بودم » چیست ؟

     از آن برد گنج مرا دزد گیتی         / 

                                که در خواب بودم گـَه پاسبانی

5/0

4

در عبارت زیر چرا «  انسان بی‌هنر » به «مغیلان »  تشبیه شده است ؟

      « مردم بی‌هنر مادام بی‌سود باشد ، چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد »

5/0

5

«‌بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟‌

5/0

6

معادل امروزی «‌ برخود گرفت » در عبارت «‌قطران برخود گرفت که این کار بکند » چیست ؟

5/0

7

در بیت زیر مفهوم کنایی عبارت‌های مشخّص شده را بنویسید .  (‌حذف شده است . )

       چو دیدش به خدمت دو تا گشت و راست    

                          دگر روی بر خاک مالید و خاست 

5/0

8

منظور از « مرغ اسیر » در مصراع « ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است » چیست ؟

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

نام دو روزنامه را بنویسید که محمّدتقی  بهار آن را منتشر می‌کرده است . 

 

5/0

2

موضوع کدام اثر شرح وقایع تاریخی قرن هفتم و حمله‌ی مغول به سرزمین ماست ؟

5/0

3

یکی از ویژگی‌های اصلی حماسه را بنویسید .

25/0

4

آثار زیر از چه کسانی است ؟ الف ) قابوس نامه        

   ب ) فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی

5/0

5

احساسات گوناگون انسانی را در کدام نوع از انواع ادبی می‌توان یافت ؟ 

5/0

6

با توجه به طرح قرار گرفتن قافیه‌ها در شکل زیر به صورتی که در هر دو بیت قافیه‌ای مستقل بیاید ، نام قالب شعری آن را بنویسید .                                    --------------        ------------- +

                        --------------        ------------- +

5/0

7

به غزل‌هایی که محتوای آن‌ها بیشتر مسائل سیاسی و اجتماعی است ،‌ چه می‌گویند ؟

25/0

         

موفق باشید .                                                        جمع نمرات        20

            سؤالات امتحان هماهنگ کشوری ادبیّات فارسی ( 1 )

رشته : عمومی

ساعت شروع : 8 صبح

مدّت امتحان : 90 دقیقه

سال اوّل  متوسطه نظام سالی – واحدی

گروه الف

تاریخ امتحان :‌  05 / 03 / 1382

دانش آموزان سراسر کشور ، نوبت دوّم   (‌خرداد ماه ) سال تحصیلی 82 – 1381

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب : ( 4 نمره )

با توجّه به ابیات زیر ، ‌به سؤالات (‌الف تا ث )  پاسخ دهید .

         به مغرب سینه‌مالان قرص خورشید

                          نهان می‌گشت پشت کوهساران

        فرو‌می‌ریخت گردی زعفران رنگ

                    به روی نیزه ها و نیزه‌داران

        ز رخسارش فرومی‌ریخت اشکی  

                           بنای زندگی بر آب می‌دید

       در آن سیماب‌گون امواج لرزان  

                              خیال تازه‌ای در خواب می‌دید

الف – در بیت اوّل کدام واژه دارای آرایه‌ی جان بخشی به اشیا (‌تشخیص )‌ است ؟

 

 

 

 

 

 

50/0

ب – منظور از «‌گردی زعفران رنگ » در بیت دوّم چیست ؟

50/0

پ - « بنای زندگی برآب می‌دید » یعنی چه ؟

50/0

ت – چرا در بیت چهارم ، امواج لرزان به سیماب تشبیه شده است ؟

50/0

ث – این شعر در چه قالبی است ؟

50/0

2

مفهوم عبارت مشخّص شده را بنویسید .

      محل هنوز بیابان بود و خانه‌ها درست از سینه‌ی خاک درآمده بودند .

50/0

3

مفهوم کنایی « نُه کرسی فلک را از زیر پای قزل ارسلان بکِشند . » ‌چیست ؟‌

50/0

4

منظور از« خاک تن » در بیت «‌قطره‌ی علم است اندر جان من   /  وارهانش از هوا وز خاک تن » چیست ؟

50/0

ب

5

معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .  ( 6 نمره )

ای مردم زاد راه برگیرید . (‌حذف )

 

25/0

6

نامش برم ، ‌به اوج سما می‌رسد سرم .

25/0

7

مدّتی بود که پیرمرد افتاده بود .

25/0

8

صوفیّه هم برای اعتکاف در مسجد خلوت می‌گزیدند .

25/0

9

هرآن‌که از روی نادانی نه او را گـُزید ،‌گـَزند او ناچار بدو رسید .

50/0

10

سی غلام را بفرمود تا سلیح پوشند و تیغ‌ها برکشند .

50/0

11

مرد پارسی هم دست‌تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمّتی کند .

50/0

12

خَلَف صدق نیاکان هنرور خود بود .

75/0

13

وای بر جان تو که بدگـُهری               جان‌بَری کرده‌ای و جان نَبَری

75/0

14

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد

                 ز اشک ویران کُنَش آن خانه که بیت‌الحَزَن است .

1

15

از خون رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم

                  مشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم

1

ج

16

معنی لغت : ‌(‌ 2 نمره )

چنان که هستی برنشین و نزدیک من آی .

 

25/0

17

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

25/0

18

از یال و غارب به زیر آمد و از پستی پشت گذشت .

25/0

19

در چنان بیغوله‌ای آشنایی غنیمتی بود .

25/0

20

خاک مظهر فقر مخلوق در برابر غَنای خالق  است .

25/0

21

از برگ درختان خرما می‌توانم زنبیل ببافم و به قیمت ارزان بفروشم و با نان جو ارتزاق کنم .  (‌حذف )

25/0

22

چون موسم حج رسید ،‌ برخاست

                          اُشتر طلبید و مَحمل آراست .

25/0

23

ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است 

                 مَسلک مرغ گرفتار قفس هم‌چو من است .

25/0

د

24

خودآزمایی : ( 4 نمره )

« بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟‌

 

50/0

25

مصراع « ‌زمانه بیامد نبودش توان » یعنی چه ؟‌

50/0

26

اصطلاح « به روی بزگوار خود نیاورده » کنایه از چیست ؟

50/0

27

منظور از جمله‌ی « هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال‌ها بسته ماند . » چیست ؟

50/0

28

برای واژه‌ی «‌همّت » دو هم‌خانواده بنویسید .

50/0

29

منظور از «‌گوهر تن» در عبارت « جهد کن اگر چه اصیل و گوهری باشی ، گوهر تن نیز داری .»‌چیست ؟

50/0

30

منظور از «‌تازیک » در بیت « به آتش‌های ترک و خون تازیک/   ز رود سند تا جیحون نشیند .»چیست ؟‌

50/0

31

مجنون در جوار کعبه از خداوند چه خواست ؟‌

50/0

ه

32

دانش‌های ادبی ( تاریخ ادبیّات ، ‌بیاموزیم و درآمدها ) : ‌(‌3 نمره )

کاربرد واژگان و ترکیبات عربی در دوره‌ی مشروطه چگونه است ؟‌

 

50/0

33

موضوع اصلی ادبیّات نمایشی چیست ؟‌

50/0

34

ملک الشّعرای بهار ،‌ قصیده را به چه سبکی می‌سرود ؟

25/0

35

سفرنامه‌ی ناصر خسرو شامل چه مطالبی است ؟‌

75/0

36

« مشبّه » و «‌مشبّهٌ به » را در مصراع « من لاله‌ی آزادم ، ‌خود رویم و خود بویم »  بیابید .

50/0

37

در بیت زیر ،‌کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟

         متاعی که من رایگان دادم از کف

             تو گر می‌توانی مده رایگانی

50/0

و

38

حفظ شعر : 

 تو را من چشم در راهم ، ................. / که می‌گیرند در شاخ تلاجن .............. رنگ سیاهی .

50/0

39

بوی گل و بانگ مرغ برخاست                       .............................................................

50/0

           

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری ادبیّات فارسی ( 1 )

رشته : عمومی

ساعت شروع : 30 /14

مدّت امتحان : 90 دقیقه

سال اوّل  متوسطه نظام سالی – واحدی

گروه ب

تاریخ امتحان : ‌05 / 03 / 1382

دانش‌آموزان سراسر کشور ، نوبت دوّم   (‌خرداد ماه ) سال تحصیلی 82 – 1381

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب : ( 4 نمره )     با توجّه به ابیات زیر ، ‌به سؤالات (‌الف تا ث )  پاسخ دهید .

        چون رایت عشق آن جهان‌گیر  

                              شد چون مَه لیلی آسمان گیر

        برداشته دل ز کار او بخت    

                                درماند پدر به کار او سخت

        خویشان همه در نیاز با او    

                                   هر یک شده چاره‌ساز با او

        بی‌چارگی ورا چو دیدند

                                       در چاره‌گری زبان کشیدند

       گفتند به اتّفاق یک‌سر       

                                   کز کعبه گشاده گردد این در

       حاجت‌گه جمله‌ی جهان اوست  

                           محراب زمین وآسمان اوست

الف – مفهوم کنایی « آسمان گیر شدن » در بیت اوّل  چیست ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

50/0

ب – منظور از « او » در بیت دوّم  و ششم چه چیزهایی است ؟

50/0

پ - « زبان کشیدند. » در بیت چهارم یعنی چه ؟

50/0

ت – مصراع دوّم  بیت پنجم به چه معناست ؟

50/0

ث – این شعر در چه قالبی سروده شده‌است ؟

50/0

2

معنی « بکوشیم »‌ در بیت «‌بکوشیم فرجام کار آن بُوَد   /   که فرمان ورای جهان‌بان بُوَد » چیست ؟       

50/0

3

« نگاه می‌داشتند »‌ در عبارت «‌سمک و آتشک نگاه می‌داشتند تا قطران بخُفت .» یعنی چه ؟

50/0

4

درعبارت«چون از دررفتیم ،گرمابه‌بان وهرکه آن‌جا بودند ،همه برپای خاستند و بایستادند. » «دررفتیم » یعنی چه ؟

50/0

ب

5

معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .  ( 6 نمره )

خدایی اوراست درخورنده .

 

25/0

6

پی بردیم راه دست خودش هم نیست .

25/0

7

جوانکی بودم و توی جماعت بُر خورده بودم .

25/0

8

سه ماه بود که موی سر  بازنکرده بودیم .

25/0

9

زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، بوی .

50/0

10

مردم بدانند که به شدّتی که از روزگار پیش آید ، نباید نالید .

50/0

11

حالا بعد از دو سال تازه سر حرف من افتاده اند .

50/0

12

و از این جمله آن‌چه دیگر جانوران را هست ، نه بر این جمله است که آدمی راست .

75/0

13

تو مرا کُشتی و خدای نکُشت   

                              مُقبِل آن کز خدای گیرد پشت .

75/0

14

از جلوه‌ی سبز و سرخ طرح چمنی ریزم  

               گشته است خُتن صحرا از بوی دلاویزم .

1

15

عاقل از سر بنهد این هستی و باد     

                        چون شنید انجام فرعونان و عاد. ( حذف )

1

ج

16

معنی لغت : ‌(‌ 2 نمره )

اصلاً با ادب شهرنشینی اُخت نشده بود .

 

25/0

17

هنر اسلامی ملجئی پاک‌تر و نمایشگاهی امن‌تر از مسجد نداشته است .

25/0

18

دست معلّم  از وقب حیوان روان شد . فرود آمد .

25/0

19

بزرگی ، بخشندگی و بخشایندگی او را ستوده و سر نیاز بر آستان او نهاده‌اند .

25/0

20

تاریخ ، ‌مشیّت باری تعالی است که از طریق انسان ها به انجام می‌رسد .

25/0

21

من می‌آموختم که چگونه پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می‌شوند .

25/0

22

سرسان مشو عدو     /     قُبحی ز من مجو .

25/0

23

در آن سیماب‌گون امواج لرزان       

                خیال تازه‌ای در خواب می‌دید .

25/0

د

24

خودآزمایی : ( 4 نمره )

در بیت «‌آمد آورد پیش خیر فراز  /  گفت گوهر به گوهر آمد باز » منظور از گوهر اوّل  و دوّم چیست ؟

 

50/0

25

معادل امروزی « فروبریم » در « بگذار تا فردا ، داری در میدان فروبریم .» چیست ؟

50/0

26

حرف « ک » در « خورجینک » به چه معناست ؟

50/0

27

جمله‌ی«آن طرفش را فرّاشان می دانند و چوب‌دست‌های آنان » یعنی چه ؟

50/0

28

منظور از «‌مرغ اسیر » در بیت زیر چیست ؟

         ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است 

                    مسلک مرغ گرفتار قفس هم‌چو من است .

50/0

29

کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلّم مشکل بود ؟ او برای حلّ مشکل خود چه چاره‌ای اندیشید ؟

50/0

30

منظور از « دریای خون » در بیت «‌درآن دریای خون در قرص خورشید / غروب آفتاب خویشتن دید » چیست؟

50/0

31

در صدر اسلام از مسجد چه استفاده‌هایی می‌شده است ؟

50/0

ه

32

دانش‌های ادبی ( تاریخ ادبیّات ، ‌بیاموزیم و درآمدها ) : ‌(‌3 نمره )

تراژدی چیست ؟ ‌

 

50/0

33

کدام گونه‌ی ادبی با زبانی نرم و لطیف ، ‌با استفاده از معانی عمیق و باریک به بیان احساسات شخصی انسان می‌پردازد ؟

50/0

34

« سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم بیگ » اثر کیست ؟

25/0

35

ویژگی‌های کتاب « قابوس‌نامه » را بنویسید .

75/0

36

« مشبّه » و «‌مشبّهٌ به » را در بیت « ز سُمّ اسب می‌چرخید بر خاک /  به‌سان گوی خون‌آلود ، سرها » بیابید . (حذف)

50/0

37

در بیت زیر ،‌کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟

         ولی چندان که برگ از شاخه می‌ریخت 

                  دو چندان می‌شکفت و برگ می‌کرد .

50/0

و

38

حفظ شعر :      

 وزان  ............................   راست اندوهی فراهم   /   تو را من چشم در ...............  .

 

50/0

39

ما را سر باغ و بوستان نیست                         .......................................................  .

50/0

           

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )

ساعت شروع : ‌8 صبح

مدت امتحان: 90 دقیقه 

سال اوّل  متوسطه  - نظام سالی – واحدی

تاریخ امتحان : 26/03/1382

غایبین موجّه سراسر کشور نوبت خرداد ماه سال تحصیلی 1382 – 1381

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب ( 4 نمره )    

با توجه به متن زیر  به سؤالات داده شده پاسخ دهید .

   « زنگ نقاشی دلخواه و روان بود . خشکی نداشت . به جد گرفته نمی‌شد . خنده در آن روا بود . معلّم  دور نبود . صورتک به رو نداشت . « صاد » معلّم ما بود . آدمی افتاده و صاف. کارش نگار نقشه‌ی قالی بود و در آن دستی نازک داشت. نقش‌بندی‌اش دل‌گشا بود و رنگ را نگارین می‌ریخت . معلّم  مرغان را گویا می‌کشید . گوزن را رعنا رقم می‌زد. خرگوش را چابک  می‌بست . سگ را روان گرته می‌ریخت.  اما در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود . »

الف ) منظور از « ‌صورتک به رو نداشت »‌ در عبارت فوق چیست ؟

ب ) «‌دست داشتن » در  قسمت «‌ در آن دستی نازک داشت »‌ یعنی چه ؟

پ ) «‌گرته برداری »‌ یعنی چه ؟

 

 

 

 

 

 

5/0

5/0

5/0

2

مفهوم کنایی  « سرگرانی » در بیت زیر چیست ؟

      هر آن  سرگرانی که من کردم اوّل            /       جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

5/0

3

در بیت زیر منظور از « خار  » چیست ؟

     ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست                 /     که خاری دید و احوال چمن گفت

5/0

4

منظور از مصراع دوّم  بیت زیر چیست ؟

     همی‌خواست پیروزی و دستگاه                    /       نبود آگه از بخشش هور و ماه

5/0

5

« رها مکن » در عبارت « ای آتشک رها مکن که مرا به سیلی بکُشند . »‌ یعنی چه ؟

5/0

ب

 1

معنی  و مفهوم شعر و نثر ( 6 نمره ) : معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .

خدایی اوراست درخورنده .

 

25/0

2

چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم .

25/0

3

اصلا با ادب شهرنشینی اخت نشده بود .

25/0

4

ستاره‌مان از اوّل مطابق نیامد .

25/0

5

کاین شیوه‌ی دری تو چون دود می‌رود .

5/0

6

بعد از یک سال عَرَض و عَرَض‌کشی مرا به این آتش انداخت .

5/0

7

بدان شمشیر تیز عافیت‌سوز                        در آن  انبوه کار مرگ می‌کرد .

5/0

8

مَبَر طاعت نَفْس شهوت‌پرست                     که هر ساعتش قبله‌ی دیگر است (‌حذف شده است . )

75/0

9

گفت زِنهار اگر چه بد کردم                          در بد من مَبین که خود کردم

75/0

10

خرامان بشد سوی آب روان                          چنان چون شده باز جوید روان

1

11

جهد کن که اگر چه اصیل و گوهری باشی گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بُوَد .

 

1

ج

1

معنی لغات ( 2 نمره )‌ : معنی لغات مشخّص شده‌ی زیر را بنویسید .

دشمن در برابر ایمان جنود خدا متکی به ماشین پیچیده‌ی جنگ است .

 

25/0

2

مرا مشّاطه‌ی صبح و زینت‌بخش ریاحین و ازهار می‌نامند .

25/0

3

فارم چو صوت بلبل و دلبر چو آبشار

25/0

4

شان مقنَن از آن بالاتر است که به قانون عمل کند .

25/0

5

هنر معماری مفهوم انتزاعی را  با هدف انتفاعی در هم آمیخت . ( حذف شده است . )

25/0

6

ز مستی بر سر هر قطعه زین خاک                       خدا داند چه افسرها که رفته

25/0

7

گو  یا رب از این گزاف‌کاری                           توفیق دهم به رستگاری  

25/0

8

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد                  ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت‌الحزن است .

25/0

د

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

مقصود از «‌خاک تشنه » در بیت « شر که آن دید دشنه باز گشاد /  پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »  چیست ؟

 

5/0

2

منظور شاعر از « چراغ » در «‌ تا چراغ از تو نگیرد دشمن » چیست ؟

5/0

3

جمله‌ی « می‌خواهم بحر را در کوزه‌ای بریزم » یعنی چه ؟‌

5/0

4

پسوند «‌باشی » در ترکی به چه معناست ؟

5/0

5

برای واژه‌ی «‌مسلک » دو هم‌خانواده بنویسید .

5/0

6

در جمله‌ی زیر چه چیزی به مغیلان تشبیه شده است ؟

    بدان که مردم بی‌هنر مادام بی‌سود است چون مغیلان که تن دارد وسایه ندارد. نه خود را سود کند و نه غیر خود را .

5/0

7

منظور از «‌ دریای خون » ‌در بیت زیر چیست ؟

    در آن دریای خون در دشت تاریک                     به دنبال سر چنگیز می‌گشت

5/0

8

تنوّع در شیوه‌ی معماری مساجد در کشورهای اسلامی ناشی از چیست ؟

5/0

ه

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

گذشتگان ما آثار ادبی را بر چه اساسی تقسیم‌بندی می‌کردند ؟

 

5/0

2

زبان شعر و نثر در ادبیّات دوره‌ی مشروطه چگونه است ؟

5/0

3

شعر «‌ سهراب سپهری » چگونه است ؟

5/0

4

دو اثر از « عبدالحسین زرین کوب »  نام ببرید .

5/0

5

« مشبّه » و « مشبّهٌ به » را در شعر زیر بیابید .

        هر دم به روی من   /    گوید عدوی من     / کاین شیوه‌ی دری تو    /   چون دود می‌رود .

5/0

6

در بیت زیر کدام کلمه در مفهوم استعاری به کار رفته است ؟ 

     فرومی‌ریخت گردی زعفران رنگ                    به روی نیزه‌ها و نیزه‌داران

5/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره ) : ‌بیت‌های ناتمام زیر را کامل نمایید .

در آن نوبت که بندد دست ............ به پای سرو کوهی دام   /   گَرَم ....................... من از یادت نمی‌کاهم .

5/0

2

در روی تو سِرّ صنع بی چون                           ...............................................

5/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )  گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 03/06/1382

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

با توجه به متن زیر به پرسش‌های آمده(‌الف تا د) ، پاسخ دهید .

         چو رستم ز دست وی آزاد شد                               به‌سان یکی تیغ پولاد شد

         خرامان بشد سوی آب روان                                   چنان ‌چون شده بازجوید روان

         بخورد آب و روی و سر و تن بشست                     به پیش جهان‌آفرین شد نخست

         همی‌خواست پیروزی و دستگاه                            نبود آگه از بخشش هور و ماه

الف : کلمات قافیه در بیت  اوّل کدامند ؟

 

 

 

 

 

 

50/0

ب : در کدام بیت به خداپرستی رستم اشاره شده است ؟

50/0

ج : « به‌سان یکی تیغ پولاد شد . » یعنی چه ؟

50/0

د : رستم چه چیزهایی از خداوند می‌خواست ؟

50/0

2

عبارت «‌همیشه نان سواره باشد و او پیاده » یعنی چه ؟

50/0

3

مفهوم کلّی بیت «گر شد از جور شما خانه‌ی موری ویران / خانه‌ی خویش محال است که آبادکنید.»چیست ؟

50/0

4

بیت « بر ساقه‌ی خود ثابت ، ‌فارغ ز مددکارم / نی در طلب یارم ، ‌نی در غم اغیارم » بیانگر چه مطلبی است ؟

50/0

5

با توجّه به بیت «‌خدا آن ملّتی را سروری داد / که تقدیرش به  دست خویش بنوشت »‌خداوند کدام ملّت را گرامی می‌دارد ؟

50/0

ب

1

معنی شعر و نثر( 6 نمره )‌ : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید .

سمک عیّار پیش خورشید شاه برپای بود .

 

25/0

2

لفظی که از لطافت آن جان کند حضور .

25/0

3

مدّتی بود پیرمرد افتاده بود .

25/0

4

ما تو را و جمله اِشکاران تو را . ( حذف شده است . )

25/0

5

بگیر و ببر زنده بر دار کن .

50/0

6

آشیان من بی‌چاره اگر سوخت چه باک !                فکر ویران شدن خانه ی صیّاد کنید .

50/0

7

جهان را بلندیّ و پستی تویی                                    ندانم چه‌ای ؟ هر چه هستی تویی

50/0

8

وای بر جان تو که بدگـُهری                                    جان بَری کرده ای و جان نَبَری .

75/0

9

مرا مشّاطه‌ی صبح و زینت‌بخش ریاحین و ازهار می‌نامند .

75/0

10

از سخن بی‌فایده دوری گـُزین که سخن بی‌سود همه زیان باشد و سخن که از او بوی دروغ آید و بوی‌ هنر نیاید ، ناگفته بهتر .

1

11

شبی را تا شبی با لشکری خـُرد                          ز تن‌ها سر ،‌ ز سرها خُود افکند .

1

ج

1

معنی لغات مشخّص شده را بنویسید . ( 2 نمره )

و پلاس پاره‌ای بر پشت بسته از سرما .

 

25/0

2

دیگر در آن ذی‌حیاتی نَفَس نمی‌کشد .

25/0

3

اُشتر طلبید و مَحمل  آراست .

25/0

4

حاکم جیره و مواجب این همه جمعیّت را از کجا می‌دهد ؟

25/0

5

زیب از بنفشه دارد .

25/0

6

با نان جو ارتزاق می کنم .  (‌حذف شده است . ) 

25/0

7

مهربانی دل‌ها و هم‌بستگی‌ها و گذشت‌ها  هیچ گاه به خِتام نرسد .

25/0

8

این‌جا آیینه‌ی تجلّی همه‌ی تاریخ است .

25/0

د

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

در بیت «‌به آتش‌های ترک و خون تازیک   /  ز رود سند تا جیحون نشیند » منظور از کلمه‌ی مشخّص شده چیست ؟

 

5/0

2

در سخن « انگشتری به من داد تا چون تو را پیش وی بَرَم ، ‌از عهده‌ی کار من بیرون آید .» ‌انگشتری به من داد ، بیانگر چه مفهومی است ؟

5/0

3

بیت «‌از عمر من آن‌چه هست برجای   /  بـِستان و به عمر لیلی افزای » بیانگر کدام کار مجنون است ؟

5/0

4

معادل امروزی اصطلاحات زیر را بنویسید .   الف ) بخواستم رفت            ب ) دررویم .

5/0

5

منظور از « بنای زندگی بر آب می‌دید . » چیست ؟

5/0

6

در عبارت «‌پادشاهی اوراست زیبنده ؛ خدایی اوراست در خورنده . » کدام کلمات سجع دارند ؟

5/0

7

در داستان « عبرت »‌ از «مثنوی معنوی » ، گرگ چه صفتی دارد ؟ ( حذف شده است . )

5/0

8

منظور شاعر از «‌چراغ »‌ در مصراع «‌ تا چراغ از تو نگیرد دشمن »‌چیست ؟

5/0

ه

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

در بیت (  بزد دست سهراب چون پیل مست  /     برآوردش از جای و بنهاد پست  ) «‌مشبّه »‌ را مشخّص کنید .

 

25/0

2

کدام قالب شعری است که قافیه در مصراع نخست و تمام مصراع‌های زوج آن رعایت می‌شود و موضوع این نوع شعر معمولاً بیان عواطف و احساسات است ؟

5/0

3

معروف‌ترین سراینده‌ی داستان‌های بزمی در ادب فارسی کیست ؟

50/0

4

نام پدیدآورندگان آثار داده شده را بنویسید .    الف ) نوای کوهسار                    ب ) ریشه در ابر 

5/0

5

در عبارت زیر کدام آرایه‌ی ادبی وجود دارد ؟

            کم کم شهری سپیدپوش به استقبالمان می‌آید و من چه قدر دوست دارم « بقیع » را ببینم .

5/0

6

از نظر مضمون ، ‌در شعر و نثر دوره‌ی مشروطه ، ‌چه مسائلی باز گفته می‌شود ؟

75/0

و 1

حفظ شعر :   نالیدن بی‌حساب سعدی                     .....................................

50/0

2

وزان ...................... راست اندوهی .................. /  تو را من چشم در راهم .

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی ( 1 )  گروه ( ب )

تاریخ امتحان : 03/06/1382

ساعت شروع :   30  :‌10

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

با توجه به متن زیر به پرسش‌های آمده ، پاسخ دهید .

         جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                            نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

         متاعی که من رایگان دادم از کف                     تو گر می‌توانی مده رایگانی

         هر آن سرگرانی که من کردم اوّل                     جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

        از آن برد گنج مرا دزد گیتی                            که در خواب بودم گـَه پاسبانی

الف : کلمات قافیه در دو بیت اوّل کدامند ؟

 

 

 

 

 

 

50/0

 

 ب :  در بیت اوّل یک استعاره بیابید .

50/0

 

ج  :  در بیت چهارم « گنج » استعاره از چیست ؟

50/0

 

د  :  مفهوم کلّی بیت دوّم چیست ؟

50/0

2

عبارت«آسمان را ورق زد »در قطعه شعر« مردی از شرق برخاست  /  آسمان را ورق زد  . » به چه معناست ؟       

50/0

3

مفهوم کلّی بیت « از جای چو مار حلقه برجست      /        در حلقه‌ی زلف کعبه زد دست .  » چیست ؟

50/0

4

مفهوم کلّی « در این کار تعبیه‌ای هست » چه می‌باشد ؟

50/0

5

« صد مرد معتبر » در قطعه شعر زیر چه کسانی هستند ؟

     نامش بَرَم ، به اوج سما می‌رسد سرم    /   از شوق می‌پرم       /   صد مرد معتبر    /   آید بر نظر .

50/0

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره ) 

زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، بوی

 

25/0

2

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد .

25/0

3

قدرتی به من بخشا تا روح خود را از تعلّق به جیفه‌های ناچیز روزگار بی‌نیاز کنم .

25/0

4

چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد .

25/0

5

روی به راه نهاد و می‌رفت تا از طلایه بگذشت .

25/0

6

به آتش‌های ترک  و خون تازیک

25/0

7

در برابر گستاخ و مغرور زانوی دنائت خم نکنم .

25/0

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 7 نمره )

گمراهان را راه نماینده . 

 

25/0

2

گریزی رندانه زد که به سود اسب انجامید .

25/0

3

پس غلامان را بیاورد و پیرامون مهد بداشت .

25/0

4

ده بیست نفر سوار با تیپ می‌آیند .

25/0

5

گفتند به اتّفاق یک سر                                 کز کعبه گشاده گردد این در

5/0

6

مَبَر طاعت نَفس شهوت‌پرست                       که هر ساعتش قبله ی دیگر است . (حذف شده است .)

5/0

7

غمی بود رستم بیازید چنگ                          گرفت آن بر و یال جنگی پلنگ

50/0

8

قطره‌ی علم است اندر جان من                       وارهانش از هوا وز خاک تن

75/0

9

جامه‌ای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن                 بدر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است .

75/0

10

و آن‌چه آن اعرابی کرای‌شتر بر ما داشت به سی‌دینار، هم‌این وزیر بفرمود تا بدو دادند و مرا از آن‌ رنج آزاد کرد .

1

11

از جلوه‌ی سبز و سرخ طرح چمنی ریزم                    گشته است ختن صحرا از بوی دلاویزم .

1

ت

1

خود آزمایی ( 4 نمره )

جمله‌ی « می‌خواهم بحر را در کوزه‌ای بریزم .» یعنی چه ؟ 

 

5/0

2

تنوّع در شیوه‌ی معماری مساجد در کشورهای اسلامی ناشی از چیست ؟

5/0

3

در شعر «‌گرچه گاهی شهابی   /   مشق‌های شب آسمان   /    را زود خط می زد و محو می شد . ... »  شهاب نماد چه کسانی است  ؟

5/0

4

در عبارت « روشنی در دل من می‌بارد . » ‌نهاد کدام است ؟‌

5/0

5

مقصود از « لفظی که پیش هر سخنم آورد سجود .» چیست ؟

5/0

6

در بیت « ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست /  که خاری دید و احوال چمن گفت » دیده‌ور  چه کسی است ؟

5/0

7

با توجه به مصراع «‌به گـُردان لشکر سپهدار گفت » مقصود از سپهدار کیست ؟

5/0

8

محوری‌ترین پیام داستان « خیر و شر » چیست ؟

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

جان‌مایه‌ی اشعار بهار چه موضوعاتی هستند ؟ 

 

5/0

2

نام پدیدآورندگان آثار مشخّص شده را بنویسید .    الف ) با کاروان حُلّه                    ب ) لیلی ومجنون

5/0

3

در بیت «شرکه آن دید دشنه باز گشاد /  پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »یک آرایه‌ی ادبی مشخّص نمایید .

50/0

4

در بیت زیر کدام کلمات با هم ردیف  و کدام کلمات با یکدیگر قافیه هستند ؟

       کنون رزم سهراب و رستم شنو                                دگرها شنیدستی این هم شنو

5/0

5

گذشتگان ما آثار ادبی را به طور عمده بر اساس ............ و ..................... تقسیم‌بندی می‌کردند .

5/0

6

در عبارت زیر بین کدام کلمات آرایه‌ی سجع وجود دارد ؟

        نه هر که به قامت مِهتر ، ‌به قیمت بهتر

5/0

ج

1

حفظ شعر ( 1 نمره ) : بیت‌های ناتمام زیر را کامل نمایید .    

 از غرقه‌ی ما خبر ندارد                  .....................................

 

50/0

2

   گَرَم .......................      یا نه    /   من از ....................................

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 07/03/1384

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 80 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

بیان معنی شعر و نثر (‌6 نمره )

خانه‌ها درست از سینه‌ی خاک درآمده بودند .

 

25/0

2

سه ماه بود موی سر  بازنکرده بودیم .

25/0

3

معلّم رنگ را نگارین می‌ریخت .

25/0

4

سمک و آتشک نگاه می‌داشتند .

25/0

5

هر آن سرگرانی که من کردم اوّل                          جهان کرد از آن بیشتر سرگرانی

50/0

6

خدا آن ملّتی را سروری داد                                    که تقدیرش به دست خویش بنوشت .

50/0

7

سخن نه‌برجایگاه ، اگرچه خوب باشد ، زشت نماید .

50/0

8

مرد پارسی دست‌تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمّتی کند .

75/0

9

مرا مشّاطه‌ی صبح و زینت‌بخش ریاحین و ازهار می‌نامند .

75/0

10

چون رایت عشق آن جهان‌گیر                                 شد چون مَه لیلی آسمان‌گیر

1

11

خرامان بشد سوی آب روان                                     چنان چون شده باز جوید روان

1

ب

1

معنی لغت ( 2 نمره )

بنشاند چو ماه در یکی مهد 

 

25/0

2

خدایی اوراست درخورنده .

25/0

3

آتشک غَدر نکند و خیانت نیندیشد .

25/0

4

مساجد نزدیک بود به دارالاماره .

25/0

5

معلّم  مشوّش بود .

25/0

6

به زبان تازی گفتم .                                                     

25/0

7

پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می‌شوند .                8 - زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، ‌بوی .

50/0

ج

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

در جمله‌ی « نه هرکه به قامت مِهتر ، به قیمت بهتر »‌چه آرایه‌ای به کار رفته است ؟

 

25/0

2

در ادبیّات غرب به نمایشی که تصویر ناکامی اشخاص برجسته است ، ....................... می‌گویند .

25/0

3

دو موضوع قالب چهارپاره را نام ببرید .

50/0

4

غزل اجتماعی در چه دوره‌ای در ایران رواج یافت ؟ یک شاعر از این دوره نام ببرید .

50/0

5

دو ویژگی مهمّ شعر سهراب سپهری را بنویسید .

50/0

6

پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید . الف ) بحر در کوزه                 ب ) نوای کوهسار

50/0

7

در بیت زیر «‌مشبّه » و «‌مشبّهٌ‌به » را مشخّص کنید . (‌حذف شده است . )

ز سُمّ اسب می چرخید بر خاک             به سان گوی خون‌آلود ، ‌سرها

50/0

د

1

درک مطلب ( 4 نمره ) :   با توجّه به شعر  زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید :

    « من تفنگم در مشت   /    کوله بارم بر پشت   /   بند پوتینم را محکم می‌بندم   /   پسرم می‌پرسد :   /   تو چرا می‌جنگی ؟   /   با تمام دل خود می‌گویم:   /   تا چراغ از تو نگیرد دشمن . »

الف) « بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟          

ب) منظور شاعر از «‌ چراغ »‌ چیست ؟

 

 

 

50/0

50/0

2

باتوجه به متن: بار اوّل که پیرمرد را دیدم در کنگره‌ی نویسندگانی بود که خانه‌ی فرهنگ شوروی در تهران عَلَم کرده بود ؛ دیگر شعرا کاری به کار او نداشتند . من هم که شاعر نبودم و توی جماعت بُر خورده بودم . به همین طریق بود که دست آخر با حقارت‌های زندگی‌هامان اخت شد . هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماند .

الف – منظور نویسنده از « پیرمرد »‌کیست ؟                         ب - «‌عَلَم کرده بود »‌یعنی چه ؟

ج - « توی جماعت بُر خورده بودم »‌یعنی چه ؟               د– نویسنده‌ی این متن کیست ؟

ه– منظور نویسنده از جمله‌ی « هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماند »‌چیست ؟

 

 

50/0

50/0

50/0

50/0

50/0

3

در مصراع « چو رخت خویش بر‌بستم از این خاک » ،‌«‌رخت بر بستن »‌کنایه از چیست ؟

50/0

ه

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

مصراع «‌زمانه بیامد نبودش توان »‌یعنی چه ؟

 

50/0

2

منظور از « گل‌هایی که در نسیم آزادی می‌شکفد » چیست ؟

50/0

3

مفهوم «‌بنای زندگی بر آب می‌دید » ‌را بنویسید .

50/0

4

چرا علی‌رضا قزوه نام سفرنامه‌ی خود را «‌پرستو در قاف » گذاشته است ؟

50/0

5

در بیت زیر منظور از «‌مرغ اسیر » چیست ؟

       ناله‌ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است                    مسلک مرغ گرفتار قفس هم‌چو من است .

50/0

6

در بیت زیر از نظر شاعر «‌دیده‌ور »‌ چه کسی است ؟

      ولی با من بگو آن دیده‌ور کیست                  که خاری دید و احوال چمن گفت

50/0

7

منظور از «‌لباس می‌پوشد تا خود را بپوشد »‌چیست ؟

50/0

8

مصراع «‌رانده‌ست جنون عشق از شهر به افسونم » ‌یادآور کدام داستان است ؟

50/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره )

فراش خزان ورق بیفشاند                                    ..........................................

 

50/0

2

در آن نوبت که بندد دست ................ به پای سروکوهی دام / گَرَم یادآوری یا نه ، من از ........... نمی‌کاهم .

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( ب )

تاریخ امتحان : 07/03/1384

ساعت شروع :   30 : 14 ظهر

مدّت امتحان : 80 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد سراسر کشور

خردادماه سال تحصیلی 84 – 83

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

بیان معنی شعر و نثر ( 6 نمره )

چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم .

 

25/0

2

شندرغازی از وزارت فرهنگ می‌گرفت .

25/0

3

بیست نفر سواره با تیپ می‌آیند .

25/0

4

در این کار تعبیه‌ای هست .

25/0

5

الهی همیشه نان سواره باشد و او پیاده .

50/0

6

زیب از بنفشه دارد و از نازبوی ، بوی .

50/0

7

معلّم در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود .

50/0

8

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد                        ز اشک ویران کُنَش آن خانه که بیت‌الحزن است .

75/0

9

همی‌خواست پیروزی و دستگاه                                نبود آگه از بخشش هور و ماه

75/0

10

ما را به انعام و اکرام به راه دریا گسیل کرد ، چنان‌که در کرامت و فراغ به پارس رسیدیم .

1

11

وای بر جان تو که بدگـُهری                                     جان‌بَری کرده‌ای و جان نَبَری .

1

ب

1

معنی لغت ( 2 نمره )

نباید به گیتی کسی تاجوَر .                                2 -   در برابر گستاخ و مغرور زانوی دنائت خم نکنم .

 

 

 

2

3

هنر اسلامی ملجئی امن‌تر از مسجد نداشت .       4 -  مشروطه یعنی آسایش رعیّت .

5

از قند و چای تا تره‌بار و بنشن .                           6 -  مشّاطه نمی‌خواهد زیبایی رخسارم .

7

با شریک المِلک بابام برود مرافعه .                      8 -  مُکاری از ما سی دینار مغربی می‌خواست .

ج

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

در بیت زیر کدام آرایه‌ی ادبی به کار رفته است ؟

               « شر که آن دید ، ‌دشنه بازگشاد      پیش آن خاک تشنه رفت چو باد »

 

25/0

2

در ادبیّات غرب ، نمایش تجسّم عیوب و رذیلت‌های اخلاقی به گونه‌ای خنده‌دار را ........... می‌گویند .

25/0

3

از شاعران فارسی‌زبان تاجیکستان یک شاعر را نام ببرید .

25/0

4

چهارپاره از چه زمانی در ایران رواج یافت ؟ ‌یک شاعر چهارپاره‌سرا نام ببرید .

50/0

5

دو مورد از جان‌مایه‌های شعر ملک الشّعرای بهار را ذکر کنید .

50/0

6

در مصراع « من لاله‌ی آزادم ، خودرویم و خودبویم » ( مشبّه و مشبّهٌ‌به )‌را مشخّص کنید .

50/0

7

نام پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید .

الف ) اتاق آبی                       ب ) پرستو در قاف                   ج ) هفت پیکر

75/0

د

1

درک مطلب ( 4 نمره )

بیت‌های زیر را بخوانید و به پرسش‌ها پاسخ دهید .

          به گـُردان لشکر سپهدار گفت                   که این راز باید که مانَد نَهُفت

         مگر کان دلاور گـَو سال‌خورد                   شود کشته بر دست این شیرمرد

الف ) منظور شاعر از « راز » چیست ؟ 

ب )‌منظور از « گـَو سال‌خورد » و «‌شیرمرد » چه کسانی است ؟

 

 

 

 

50/0

50/0

2

 با توجّه به بیت‌های : بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم                که معنیش جز وقت پیری ندانی

                                 جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                            نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

                                  از آن برد گنج مرا دزد گیتی                             که در خوا ب بودم گـَه پاسبانی

الف ) منظور شاعر از « نامه » در بیت اوّل چیست ؟

ب ) « خانه‌ی استخوانی » به چه مفهومی است ؟

ج ) شاعر علّت دزدیده شدن گنج ( جوانی ) خود را چه می‌داند ؟

 

 

 

50/0

50/0

50/0

3

مقصود از « خورشید علم » در عبارت زیر کیست ؟

      در قبرستان بقیع ، آن سنگ سوّم ، ‌قبر خورشید علم است .

50/0

4

منظور از « سدّ روان » در بیت «‌از آن سدّ روان در دیده‌ی شاه   /   ز هر موجی هزاران نیش می‌رفت »‌ چیست ؟

50/0

5

«‌نگاه می‌داشتند » در عبارت « سمک و آتشک نگاه می‌داشتند تا قطران بِخُفت . » یعنی چه ؟

50/0

ه

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

معادل امروزی « فروبریم » (‌بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم ) و « قفا زدن » چیست ؟

 

50/0

2

در بیت « آمد آورد پیش خیر فراز   /   گفت گوهر به گوهر آمد باز » مقصود از گوهر اوّل و دوّم چیست ؟

50/0

3

مفهوم مصراع « چو موی خویشتن در تاب رفتند » چیست ؟ (‌حذف شده است . )

50/0

4

معادل امروزی عبارت های « برنشین » و « دررویم » را بنویسید .

50/0

5

در بیت زیر، لاله وارستگی خود را چگونه وصف کرده است ؟

          ‌بر فطرت خود نازم ، وارسته ضمیرم من   /   آزاده برون آیم آزاده بمیرم من

50/0

6

« لباس ، پوست دوّم انسان نیست ، خانه‌ی اوّل اوست . »  چه مفهومی دارد ؟

50/0

7

جمله‌ی «‌آن طرفش را فرّاشان می‌دانند و چوب‌دستی‌های آنان .» یعنی چه ؟

50/0

8

منظور از جمله‌ی « هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال‌ها بسته ماند . » چیست ؟

50/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره )

نالیدن بی‌حساب سعدی                  .................................................

 

50/0

2

تو را من ............... در راهم شباهنگام   /  که می‌گیرند در شاخ تلاجن .................. رنگ سیاهی .

50/0

         

موفق باشید .                                                                    جمع نمرات        20

سؤالات درس ادبیّات فارسی ( 1 ) پایه‌ی اوّل متوسّطه

دانش آموزان و داوطلبان خارج از کشور  گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 21/03/1384 مدّت امتحان : 70 دقیقه

دفتر آموزش و پرورش مدارس خارج از کشور

 

 

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف ) معنی لغات مشخّص شده

1 – به خوناب شفق در دامن شام .

25/0

2 – نزدیک بود به دارالاماره .

25/0

3 – معلّم  مشوّش بود .

25/0

4 – مشروطه یعنی آسایش رعیّت .

25/0

5 – خطاب من به شما باد ای گروه جبان . ( حذف شده است . )

25/0

6 – دو دست را تا فراز کـُلّه نمایان ساخت .

25/0

7 - تا بتوانیم با حفظ اعتدال از افراط مصون باشیم .

50/0

ب )‌دانش‌های ادبی

1 – نام نویسندگان آثار زیر را بنویسید .

     الف ) هفت پیکر                                ب ) مثل چشمه ، مثل رود

50/0

2 – یک کتاب از سهراب سپهری نام ببرید .

50/0

3 – محتوای غزل اجتماعی بیشتر چه مسائلی است ؟

50/0

4 - دو طنزپرداز دوره‌ی مشروطه را نام ببرید .

50/0

5 – در عبارت « نونو طراوتی بدهد  /  چون سبزه‌ی بهار  » کدام آرایه‌ی ادبی به‌کار رفته است ؟

50/0

6 – سفرنامه‌ی «‌علی‌رضا قزوه » ‌را نام ببرید .

50/0

ج ) معنی و مفهوم شعر و  نثر

1 – ورا نام تهمینه سهراب کرد .

50/0

2 – کنون بند بگشای از جوشنم .

50/0

3 – جور و بیداد کند عمر جوانان کوتاه .

50/0

4 – مفهوم انتزاعی را با هدف انتفاعی درهم آمیخت . ( حذف شده است . )

75/0

5 – دست معلّم  از وقب حیوان روان شد .

75/0

6 – تو در شبروی و عیّاری دستی داری .

75/0

7 – در آن سیماب‌گون امواج لرزان                            خیال تازه‌ای در خواب می‌دید .

75/0

8 – چون رایت عشق آن جهان‌گیر                             شد چون مَه لیلی آسمان‌گیر .

75/0

9 – چنان‌که گفته‌اند : بزرگی خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را .

75/0

خودآزمایی

1 – بیت زیر بیانگر کدام ویژگی داستان‌های حماسی است ؟

         چو یک ماه شد ، هم چو یک سال بود            بَرَش چون بَر رستم زال بود .

50/0

2 – معادل امروزی «‌فروبریم » در عبارت «‌بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم » چیست ؟

50/0

3 – با توجّه به بیت زیر منظور از «‌ دریای خون » ‌چیست ؟

         در آن دریای خون در قرص خورشید                  غروب آفتاب خویشتن دید .

50/0

4 – « در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود . » یعنی چه ؟

1

5 - « لباس پوست دوّم  انسان نیست ، خانه‌ی اوّل اوست . »‌یعنی چه ؟

1

6 - « ک » ‌در « خورجینک »‌ به چه معناست ؟

50/0

ه ) درک مطلب

1- با توجّه به دو بیت زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید .

           صد هزاران دام و دانه است ای خدا               ما چو مرغان حریصی بی‌نوا

           گر هزاران دام باشد هر قدم                          چون تو با مایی نباشد هیچ غم

  الف ) منظور از « دام و دانه » چیست ؟

   ب )  در چه صورتی هیچ غمی متوجّه ما نخواهد بود ؟

 

 

 

50/0

50/0

2 – با توجّه به ابیات زیر به پرسش‌ها جواب دهید .

         جوانی چنین گفت روزی به پیری                   که چون است با پیری ات زندگانی

         بگفت اندر این نامه حرفی‌ست مبهم               که معنیش جز وقت پیری ندانی

         تو بِه کز توانایی خویش گویی                       چه می‌پرسی از دوره‌ی ناتوانی

        جوانی نکو‌دار کاین مرغ زیبا                          نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

       متاعی که من رایگان دادم از کف                    تو گر می‌توانی مده رایگانی

       از آن برد گنج مرا دزد گیتی                           که در خواب بودم گـَه پاسبانی

 الف ) پاسخ پیر به جوان که پرسید : « چون است با پیری‌ات زندگانی ؟» چه بود ؟

ب  )  پیر به جوان گفت بهتر است درباره‌ی چه چیزی سخن بگوید ؟

 پ ) منظور شاعر از « متاع » در بیت پنجم چیست ؟

ت ) منظور شاعر از « دزد »‌ در بیت آخر چیست ؟

ث ) کدام مصراع بالا بیانگر غفلت و بی‌خبری است ؟

ج ) در بیت چهارم شاعر جوانی را به چه چیزی مانند کرده است ؟

 

 

 

 

 

 

 

50/0

50/0

50/0

50/0

50/0

50/0

و)حفظ شعر

بیت‌های ناتمام زیر را کامل کنید .

1 – بوی گل و ................ مرغ برخاست                هنگام ............. و روز صحراست .

50/0

2 – شباهنگام ، در آن دم که ............... درّه‌ها چون ................ ماران خفتگان اند .

50/0

       

موفق باشید .                                                       جمع نمرات          20

سؤالات درس ادبیّات فارسی ( 1 ) پایه‌ی اوّل متوسّطه

دانش آموزان و داوطلبان خارج از کشور  گروه (ب )

تاریخ امتحان : 21/03/1384 مدّت امتحان : 70 دقیقه

دفتر آموزش و پرورش مدارس خارج از کشور

 

 

 

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف ) معنی و مفهوم شعر و نثر

1 – آفریننده‌ای که پرستیدن اوست سزاوار ؛ دهنده‌ای که خواستن جز از او نیست خوش‌گوار .

50/0

2 – بدو گفت ار ایدون که رستم تویی                  بکُشتی مرا خیره از بدخویی

50/0

3 – سمک با خود گفت : « در این کار تعبیه‌ای هست . »

50/0

4 – منم آن تشنه‌ی گـُهر برده                           بخت من زنده بخت تو مرده

50/0

5 – کار پاکان را قیاس از خود مگیر               گرچه مانَد در نبشتن شیر و شیر 

50/0

6 – ناگهان نوری از شرق تابید    خون خورشید        آتشی در شفق زد .

50/0

7 – میان موج می‌رقصید در آب                     به رقص مرگ ، اخترهای انبوه

50/0

8 – بدان که مردم بی‌هنر مادام بی‌سود باشد ،‌ چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد .

50/0

9 – جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                    نمانَد در این خانه‌ی استخوانی

50/0

10 – هر دَم به روی من     گوید عدوی من    کاین شیوه‌ی دری تو   چون دود می‌رود .

50/0

11 – آشیان من بی‌چاره اگر سوخت چه باک        فکر ویران شدن خانه‌ی صیاد کنید .

50/0

12– محل هنوز بیابان بود و خانه‌ها درست از سینه‌ی خاک درآمده بودند و در چنان بیغوله‌ای آشنایی غنیمتی بود.

50/0

ب ) معنی لغات

1 – تو در شبروی و عیّاری دستی داری .

5 – من با تَبَختُر گفتم . (‌حذف شده است . )

50/0

2 – گفت برخیز تیغ و دشنه بیار .

6 – خدا داند چه افسرها که رفته .

50/0

3 – قلبشان با قلب مردم هماهنگی یافت و هُرم نَفس مردم گرمشان کرد .

7 – فرهنگ جامعه نباید وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد .

50/0

4 – تاریخ مشیّت باری تعالی است .

8 – تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

50/0

 

1 – با توجه به متن زیر به پرسش‌ها جواب بدهید .

خیر گفت : از خدا شرم نداری که چنین چیزی می‌خواهی؟‌ بیا و لعل‌ها را بستان و جرعه‌ای آب به من بده .

                           حالی آن لعل آبدار گشاد            پیش آن ریگ آبدار نهاد

                          گفت مُردم ز تشنگی دریاب         و آتشم را بکُش به لَختی آب

                          شربتی آب ازآن زلال چو نوش     یا به همّت ببخش یا بفروش

الف ) شعر بالا برگرفته از چه کتابی است ؟

ب ) مفهوم بیت سوّم را بنویسید .

پ ) خیر از شر چه طلب می‌کرد و شر از او چه می‌خواست ؟

ت ) در مصراع دوّم بیت اوّل چه آرایه‌ای وجود دارد ؟

ث ) این ابیات در چه قالبی سروده شده‌اند ؟

ج ) قافیه را در بیت سوّم مشخّص کنید .

چ) کلمه ی « حالی » از لحاظ دستوری چه نقشی دارد ؟

ح ) در بیت دوّم منظور از « آتش »‌چیست ؟

 

 

 

 

50/0

75/0

50/0

75/0

25/0

50/0

50/0

25/0

د ) دانش های ادبی

1 – در بیت زیر قافیه و ردیف را مشخّص کنید .

               ای برادر قصّه چون پیمانه است                معنی اندر وی به سان دانه است .

50/0

2 – قالب شعری که هر بیت آن قافیه‌ای جداگانه دارد و برای سرودن داستان‌ها و مطالب طولانی مناسب است ، ..................... نام دارد .

25/0

3 – در بیت زیر چه صفت ادبی وجود دارد ؟

             در چراغ دو چشم او زد تیغ             نامدش کشتن چراغ دریغ

75/0

4 – در ادبیّات جهان ،‌آثار ادبی بر اساس اندیشه و محتوا به چند دسته تقسیم می شوند ؟ دو دسته را نام ببرید .

50/0

5 – نویسندگان آثار زیر را نام ببرید .

      الف ) پرستو در قاف                     ب ) با کاروان حُلّه

50/0

6 – درون‌مایه‌ی شعر «‌خطّ خورشید » برگرفته از کتاب «‌مثل چشمه ، مثل رود » اثر قیصر امین پور چیست ؟

50/0

ه )‌خودآزمایی

1 – مصراع «‌زمانه بیامد نبودش توان »‌یعنی چه ؟

50/0

2 – معادل امروزی «‌فروبریم »‌در عبارت « بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم .» و «‌قفا زدن » ‌چیست ؟

50/0

3 – این دو مصراع را به نثر روان برگردانید .

      الف ) بنای زندگی بر آب می‌دید .           ب ) چو موی خویشتن در تاب رفتند . (‌حذف شده است . )

50/0

4 - « بند پوتین را محکم بستن »‌کنایه از چیست ؟

50/0

5 – جمله‌ی « آن طرفش را فرّاشان می دانند و چوب‌دست‌های آنان » یعنی چه ؟

50/0

6 – منظور از « گنج خداداد » در بیت زیر چیست ؟

        کُنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم «‌بهار »         شکر آزادی و آن گنج خداداد کنید .

50/0

7 – معادل امروزی عبارت‌های زیر را بنویسید .

     الف ) بخواستم رفت                                      ب ) برنشین

50/0

8 – منظور از جمله‌ی « هم‌چون مروارید در دل صدف کج و کوله سال‌ها بسته ماند . » چیست ؟

50/0

و ) حفظ شعر

بیت‌های ناتمام زیر را کامل کنید .

1 – از غَرقه‌ی ما خبر ندارد                                            . ............................................

50/0

2 – گفتم ز مهرورزان ...................... بیاموز                 گفتا ز ...................... این کار کمتر آید .

50/0

         

                                    موفق باشید .                                 جمع نمرات          20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه غایبین موجّه  

تاریخ امتحان : 29/03/1384

ساعت شروع :   8 صبح

مدّت امتحان : 80 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

بیان معنی شعرو نثر ( 6 نمره )

رقعه‌ای نوشتم . 

 

25/0

2

ستاره‌مان از اوّل مطابق نیامد . 

25/0

3

پی بردیم راه دست خودش هم نیست . 

25/0

4

قطران بر خود گرفت که این کار بکند . 

25/0

5

بزرگی خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را . 

50/0

6

از آن ، این داستان گفتم که امروز                       بدانی قدر و بر هیچش نبازی

50/0

7

کاین شیوه‌ی دری تو چون دود می‌رود .

50/0

8

از آن برد گنج مرا دزد گیتی                             که در خواب بودم گـَه پاسبانی

75/0

9

بدو گفت ار ایدون که رستم تویی                      بکُشتی مرا خیره از بدخویی

75/0

10

تا گرمابه‌بان ما را دَمَکی زیادت‌تر در گرمابه بگذارد که شوخ از خود باز کنیم .

1

11

حالی آن لعل آبدار گشاد                                  پیش آن ریگ آبدار نهاد

1

ب

1

معنی لغت ( 2 نمره )

دشمن در برابر ایمان جُنود خدا متّکی به ماشین پیچیده‌ی جنگ است .

 

 

 

2

2

دل شیطان را از رُعب و وحشت می‌لرزانند .

3 - کودک با سماجت گفت .

4

هر که در مَسلَخ گرمابه بود ،‌ برخاست .

5 – تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

6

هر ساله به جست و جوی تسلّایی می‌رفت .

7 – از تُنگ شکر ست ،‌ قیمت‌تر و عزیزتر

8

گریزی رندانه زد که به سود اسب انجامید .

ج

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

ارزشمندترین اثر دهخدا چه نام دارد ؟ 

 

25/0

2

موضوع کتاب «‌پرستو در قاف » چیست ؟

25/0

3

ملک الشّعرای بهار قصیده را در چه سبکی می‌سرود ؟

25/0

4

دو ویژگی اصلی حماسه را ذکر کنید .

50/0

5

دو مورد از موضوعاتی که در شعر و نثر دوره‌ی مشروطه بازگفته می‌شود ، را بیان کنید .

50/0

6

در بیت « فرزند عزیز را به صد جهد  /  بنشاند چو ماه در یکی مهد » ( مشبّه و مشبّهٌ به ) ‌را مشخّص کنید .

 

50/0

7

نام پدیدآورندگان آثار زیر را بنویسید .

الف ) گلشن راز                       ب ) اسکندر نامه                    ج ) با کاروان حُلّه

75/0

د

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

 با توجّه به مصراع « به گـُردان لشکر سپهدار گفت » مقصود از « سپهدار »کیست ؟

 

50/0

2

در بیت « آمد آورد پیش خیر فراز    گفت گوهر به گوهر آمد باز » مقصود از گوهر اوّل و دوّم چیست؟

 

3

حرف « ک » ‌در «‌خُرجینک »‌ به چه معناست ؟ یک نمونه‌ی دیگر ذکر کنید .

50/0

4

جمله ی « می خواهم بحر را در کوزه ای بریزم » یعنی چه ؟

50/0

5

در درس « کلاس نقّاشی » کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلّم مشکل بود ؟ او برای حلّ مشکل خود چه چاره‌ای اندیشید ؟

50/0

6

منظور از « لباس انسان پرچم کشور وجود اوست » چیست ؟

50/0

7

اصطلاح « به روی بزرگوار خود نیاورده »‌کنایه از چیست ؟ معادل امروزی آن را بنویسید .

50/0

8

معادل امروزی « برنشین »‌ و « دررویم » را بنویسید .

50/0

ه

1

درک مطلب ( 4 نمره )

با توجّه به شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید :

          چون رایت عشق آن جهان‌گیر                   شد چون مَه لیلی آسمان‌گیر

          برداشته دل ز کار او بخت                           درماند پدر به کار او سخت

         خویشان همه در نیاز با او                             هر یک شده چاره‌ساز با او

         بی‌چارگی ورا چو دیدند                             در چاره‌گری زبان کشیدند

         گفتند به اتّفاق یک سر                                کز کعبه گشاده گردد این در

الف ) این شعر در چه قالبی سروده شده است ؟

ب ) مفهوم کنایی « آسمان گیر شدن » در بیت اوّل چیست ؟

پ ) در بیت چهارم «‌زبان کشیدند » یعنی چه ؟

ت ) مصراع دوّم بیت پنجم به چه معناست ؟

 

 

 

 

 

 

 

50/0

50/0

50/0

50/0

2

منظور از « خاک تن » در بیت زیر چیست ؟

         قطره‌ی علم است اندر جان من                   وارهانش از هوا وز خاک تن

50/0

3

مصراع دوّم بیت « بدو گفت کاین بر من از من رسید  /  زمانه به دست تو دادم کلید » به چه مفهومی است ؟

50/0

4

عبارت «‌همیشه نان سواره باشد و او پیاده » به چه معناست ؟

50/0

5

منظور از « دریای خون » در بیت زیر چیست ؟

                 در آن دریای خون در قرص خورشید            غروب آفتاب خویشتن دید .

50/0

و

1

حفظ شعر ( 1 نمره )

روزی تر و خشک ما بسوزد              .................................................

 

50/0

2

تو را من چشم در راهم ...................... / که می گیرند در شاخ ....................... سایه‌ها رنگ سیاهی .

50/0

           

موفق باشید .                                                        جمع نمرات          20

سؤالات امتحان هماهنگ کشوری درس ادبیّات فارسی (1) گروه ( الف )

تاریخ امتحان : 06/06/1384

ساعت شروع :   8 صبح 

مدّت امتحان : 90 دقیقه

اداره‌ی کلّ سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

متن سؤالات

نمره

الف

1

درک مطلب  ( 4 نمره )

در بیت « دلیر جوان سر به گفتار پیر  /   بداد و ببود این سخن دلپذیر » منظور از « دلیر جوان » و «‌پیر » کیست ؟

 

0.50

2

با توجه به بیت «‌تو مرا کُشتی و خد ای نکُشت  /  مُقبل آن کز خدای گیرد پشت » چه کسی « مُقبل و خوشبخت » است ؟

0.50

3

مفهوم مصراع‌دوّم بیت « بخورد آب وروی و سر و تن بشست /  به پیش جهان‌آفرین شد نخست » چیست ؟

0.50

4

در بیت « چو لشکر گرد بر گردش گرفتند / چو کشتی باد پا در رود افکند » منظور از « بادپا » چیست ؟

0.50

5

در بیت « قطره‌ی علم است اندر جان من  / وارهانش از هوا وز خاک تن » منظور از« خاک تن » ‌چیست ؟

0.50

6

منظور شاعر از « متاع » در بیت « متاعی که من رایگان دادم از دست /  تو گر می‌توانی مده رایگانی » چیست ؟

0.50

7

با توجه به ببیت «‌خدا آن ملّتی را سروری داد   /   که تقدیرش به دست خویش بنوشت » خدا به چه ملّتی سروری می‌دهد ؟ 

0.50

8

مفهوم عبارت مشخّص شده را بنویسید .«در چشم او که خود چشم زمانه‌ی ما بود ، آرامشی بود . »

0.50

ب

1

معنی لغات : در عبارات و مصراع‌های زیر معنی لغات مشخّص شده را بنویسید .( 2 نمره ) 

بدسگالی به تباهی می‌انجامد .

 

25/0

2

معلّم  از مَخمصه رسته بود .

25/0

3

کارهای مانده را راست‌و ریس می‌کنند .

25/0

4

از تُنگ شکر است   /   قیمت‌تر و عزیزتر .

25/0

5

تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .

25/0

6

تا مردم بدانند که به شدّتی که از روزگار پیش آید ،‌ نباید نالید .

25/0

7

وظیفه‌ی خود را خطیرتر از آن می‌بیند .

25/0

8

در این سفرهای هر ساله به جست‌وجوی تسلّایی می‌رفت .

0.25

پ

1

معنی شعر و نثر : معنی بیت‌ها و عبارت‌های زیر را به نثر روان امروزی بنویسید . ( 6 نمره )

خدایی اوراست درخورنده . 

 

0.25

2

گریزی رندانه زد .

0.25

3

از این همه رفت و آمد به تنگ آمده بود .

0.25

4

ستاره‌مان از اوّل مطابق نیامد .

0.25

5

بی‌چارگی ورا چو دیدند                                در چاره‌گری زبان کشیدند .

5/0

6

از آن پس بسازید سهراب را                          ببندید یک شب بر او خواب را

5/0

7

ای آتشک ! تو در شَبرَوی دستی داری .

0.50

8

تا چون بر رُقعه‌ی من اطّلاع یابد ،  ‌قیاسی کند که مرا اهلیّت چیست ؟

0.75

9

ناگهان نوری از شرق تابید   /   خون خورشید   /    آتشی در شفق زد.

0.75

10

کُنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم بهار                     شکر آزادی و آن گنج خداداد کنید .

1

11

خانه‌ای کاو شود از دست اجانب آباد                   ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت‌الحزن است .

1

ت

1

خودآزمایی ( 4 نمره )

« بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟

 

5/0

2

معادل امروزی « فروبریم » (‌بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم . ) و « قفا زدن » چیست ؟

5/0

3

در بیت « در آن دریای خون در قرص خورشید/  غروب آفتاب خویشتن دید . » منظور از« دریای خون» چیست ؟

5/0

4

منظور از « لباس انسان پرچم کشور وجود اوست .» چیست ؟

5/0

5

در درس«کلاس نقّاشی»کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلّم مشکل بود ؟ او برای حلّ مشکل خود چه چاره‌ای اندیشید ؟

5/0

6

اصطلاح « به روی بزرگوار خود نیاورده » کنایه از چیست ؟

5/0

7

منظور از عبارت « هر چه بر او تنگ گرفتند ، کمربند خود را تنگ‌تر بست .» چیست ؟

5/0

8

در بیت زیر منظور از مسافر کیست و غربتش در چیست ؟

       ولیکن کس ندانست این مسافر                     چه گفت و با که گفت و از کجا بود .

5/0

ث

1

دانش‌های ادبی ( 3 نمره )

محمّد تقی بهارقصیده را به چه سبکی می‌سرود ؟

 

25/0

2

نام پدیدآورندگان آثار مشخّص شده را بنویسید .    الف ) پرستو در قاف           ب ) اتاق آبی

5/0

3

در بیت « شر که آن دید دشنه باز گشاد   /   پیش آن خاک تشنه رفت چو باد » دو آرایه‌ی ادبی نام ببرید . 

0.50

4

در بیت زیر « مشبّه و مشبّهٌ به » را مشخّص کنید . ( حذف شده است . )

       ز سُمّ اسب می‌چرخید بر خاک           به سان گوی خون‌آلود سرها 

5/0

5

از پنج گنج نظامی دو مورد را نام ببرید .

5/0

6

ادبیّات دوره‌ی مشروطه از نظر مضمون چگونه است ؟

5/0

7

شکل هندسی زیر مربوط به کدام قالب شعری است ؟                   ----------             --------

             ----------             --------

             ----------             --------  

0.25

ج

1

حفظ شعر (‌1 نمره )

شباهنگام ، در آن دم ، که بر جا ، درّه ها چون ........... ماران خفتگان اند / تو را من ............ در راهم .

 

0.50

2

بوی گل و ................ مرغ برخاست                   هنگام ............... و روز صحراست . 

0.50

         

موفق باشید .                                                 جمع نمرات        20

[ سه‌شنبه ۱۳٩٢/٥/٢٢ ] [ ۱٠:٤۳ ‎ق.ظ ] [ مسعود سخندان ]

سؤالات امتحان هماهنگ درس: ادبیات فارسی(1)

عمومی

ساعت شروع: 8 صبح

مدت امتحان: 80 دقیقه

سال اوّل  آموزش متوسطه

تاریخ امتحان: 03/03/1389

دانش آموزان روزانه(سالی-واحدی) سراسر کشور در نوبت دوّم(خردادماه) سال 1389

مرکز سنجش آموزش وپرورش

ردیف

سؤالات

نمره

الف

معنی شعر و نثر(6نمره)

1-    ازآن پس بسازید سهراب را.

2-    مدتی بود که پیرمرد افتاده بود.

3-    شوخ از خود باز کنیم.

4-    رنگ را نگارین می ریخت.

5-    ز نیک و بد اندیشه کوتاه کرد.

6-    جهان را بلندی و پستی تویی.

7-    زفان را به هنر آموختن خو کن.

8-    چون بسی ابلیس آدم روی هست 

                  پس به هر دستی نشاید داد دست

9-    آمد سوی کعبه ، سینه پر جوش 

                   چون کعبه نهاد حلق در گوش

10-   آن کسی را که در این ملک سلیمان کردیم 

       ملت امروز یقین کرد که او اهرمن است

11-    از جلوه ی سبز و سرخ طرح چمنی ریزم 

       گشته است ختن صحرا، از بوی دلاویزم

 

25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

ب

معنی لغت(2 نمره)

12- توانی به من عطا فرما که در برابر گستاخ و مغرور زانوی دنائت خم نکنم.

13- این جا آیینه ی تجلّی همه ی تاریخ است.

14- دو نفر از خدمه ی دربار دنباله ی لباس را در دست داشتند تا به زمین مالیده نشود.

15- هر که در مَسلخ گرمابه بود، همه برپای خاسته بودند.

16- من می آموختم که چگونه پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می شوند.

17- هنر معماری، مفهوم انتزاعی را با هدف انتفاعی در هم آمیخت.

18- لفظی به رنگ لاله ی دامان کوهسار/ از تـُنگ شکرست.

19- دو دست را تا فراز کـُلـّه نمایان ساخت.

2

 

 

 

 

 

 

 

ج

خود آزمایی(3 نمره)

20- با توجه به عبارت«شب، شبی بی کران بود/ دفتر آسمان پاره پاره»،«آسمان» نماد چیست؟

21- در بیت «آمد آورد پیش خیر فراز/ گفت گوهر به گوهر آمد باز» مقصود از گوهر اوّل  و دوّم چیست؟

22- مصراع«چو موی خویشتن در تاب رفتند.» یعنی چه؟ ( حذف شده است . )

23- با توجه به جمله ی «بزرگی، خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را.» لازمه ی بزرگی چیست؟

24- هلن کلر پس از بیماری به وسیله ی کدام یک از حواس پنج گانه ی خود، با جهان خارج ارتباط داشت؟

25- در درس« پیرمرد چشم مابود» به نظر جلال، فریاد نیما را درکجا می توان شنید؟

26- اصطلاح«به روی بزرگوار خود نیاورده» کنایه از چیست؟

 

5/0

5/0

5/0

5/0

25/0

25/0

5/0

د

دانش های ادبی(3نمره)

27- این سخن در باره ی کیست؟

«شاعر و متفکّر پاکستانی که به زبان فارسی مسلّط بود و به دو زبان فارسی و اردو شعر می سرود.»

28- گزینه ی مربوط به پدید آورنده ی هر اثر را داخل کمانک قرار دهید:

1- فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی(        )                    الف) عبدالحسین زرین کوب

2- با کاروان حُلّه(        )                                                 ب) سید مرتضی آوینی

3- پرستو در قاف(        )                                                ج) محمدرضا عبدالملکیان

                                                                                  د) غلامعلی حداد عادل

                                                                                  ه) علیرضا قزوه

29- برای سؤالات زیر پاسخ مناسب را انتخاب کنید:

الف) «کمدی» کوششی است برای نشان دادن شکل عادی زندگی با همه ی تضادها و تعارض های آن.

                                                                                                      صحیح          غلط

ب) در سفرنامه، نویسنده به بیان حالات و احساسات خویش می پردازد.             صحیح         غلط

30- جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید:

الف) گونه ای از ادبیات که بیانگر عواطف و آرزوهای انسان و غم و شادی های اوست، ادبیات…….. نام دارد.

ب) به غزل هایی که محتوای آن ها بیشتر مسائل ……..و ……….. است، «غزل اجتماعی» می گویند.

ج) قالب چهارپاره پس از ……در ایران ابداع شد و رواج یافت.

31- کدام یک جزء ادبیات تعلیمی نوع دوّم است؟        الف) گلشن راز       ب) کلیله و دمنه

32- شاعر با استفاده از کلمه های «تفنگ، کوله بار و پوتین» چه آرایه ای را به کار گرفته است؟

               « من تفنگم در مشت / کوله بارم بر پشت / بند پوتینم را محکم می بندم. »

 

25/0

 

 

75/0

 

 

 

25/0

25/0

 

1

 

25/0

25/0

 

ه

درک مطلب(4نمره)

33- «اگر جان می خواهی، سهل است.» یعنی چه؟

34- با توجه به بیت«ازاین سد روان در دیده ی شاه/ ز هر موجی هزاران نیش می رفت» منظور از «سد روان» چیست؟

35- «چارچار است» یعنی چه؟

36- با توجه به بیت«از آن برد گنج مرا دزد گیتی / که در خواب بودم گه پاسبانی» به چه دلیل روزگار جوانی شاعر را ربوده است؟

37- در عبارت« بعد از یک سال عَرَض و عَرَض کشی مرا به این آتش انداخت.» منظور از قسمت مشخص شده چیست؟

38-«راه  دست خودش هم نیست.» کنایه از چیست؟

39- با توجه به مصراع «صافی ز چشمه جوید و شوخی ز آب جوی» شاعر زبان فارسی را، از چه جهاتی به « چشمه » و « آب جوی » مانند کرده است؟

40- « هنوز دماغش هوای کوه را داشت.» یعنی چه؟ ( حذف شده است . )

 

5/0

5/0

 

5/0

5/0

 

5/0

 

5/0

 

5/0

5/0

و

حفظ شعر: (2نمره)

41- تو را من چشم در راهم شباهنگام / که می گیرند در شاخ تلاجن.......... رنگ.............

42- گرم یاد آوری یا نه، ...........................................، تو را من چشم در راهم.

43- بوی گل وبانگ...............................برخاست            هنگام ......................و روز صحراست

44- فراش خزان ورق بیفشاند                     ..................................................

 

5/0

5/0

5/0

5/0

             

سؤالات امتحان هماهنگ درس: ادبیات فارسی(1)

عمومی

ساعت شروع: 14:30

مدت امتحان: 80 دقیقه

سال اوّل  آموزش متوسطه

تاریخ امتحان: 03/03/1389

دانش آموزان روزانه(سالی-واحدی) سراسر کشور در نوبت دوّم(خردادماه) سال 1389

مرکز سنجش آموزش وپرورش

ردیف

سؤالات

نمره

الف

معنی شعر و نثر(6نمره)

1-    می خواهیم درمیان ما حَکـَم شوی.

2-     در آن دستی نازک داشت.

3-    ده بیست نفر سوار با تیپ می آیند.

4-     هر یک لنگی کهنه پوشیده بودیم.

5-     هول عیاری ای کرده است.

6-     مردی از شرق برخاست / آسمان را ورق زد.

7-    مردم بی هنر، مادام بی سود باشد.

8-    تو مرا کشتی و خدای نکشت                             مقبل آن کز خدای گیرد پشت

9-    جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                            نماند در این خانه ی استخوانی

10-   ولی چندان که برگ از شاخه می ریخت              دوچندان می شکفت و برگ می کرد

11-   سوزنده چراغستم، در گوشه ی این مامن             پروانه بسی دارم، سرگشته به پیرامن

 

25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

ب

معنی لغت(2نمره)

12- ز تن‌ها سر، زسرها خود افکند.                           13- در نوای طوطیان حاذق بدی.

14- گوش پند نیوشان آواز او شنوده.                           15- پلاسپاره ای در پشت بسته از سرما

16- حلقه های اذکار در مساجد تشکیل می یافت.            17- معلم مشوّش بود.

18- زیب از بنفشه دارد و از نازبوی، بوی

19- خوش بخت شدن، تمتـَع محدود جسمانی میان تولد تا مرگ نیست.

 

 

2

 

 

 

ج

خود آزمایی(3 نمره)

20- هدف سهراب از لشکر کشی به ایران چه بود؟

21- در عبارت«مادرم / آب و آیینه و قرآن در دست / روشنی در دل من می بارد.» شاعر به چه سنّتی اشاره دارد؟

22- بیت« از عمر من آن چه هست برجای/ بستان و به عمر لیلی افزای» کدام ویژگی مجنون را نشان می دهد؟

23- جمله ی «آن طرفش را فراشان می دانند و چوب دستی های آنان.» یعنی چه؟

24- هلن کلر چه چیزهایی را برای خود «نور خورشید» و «بهشت» دانسته است؟

25- منظور از جمله ی« هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند.» چیست؟

 

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

د

دانش های ادبی(3 نمره)

26- گزینه ی مربوط به پدید آورنده ی هر اثر را داخل کمانک قرار دهید:

1- بحر در کوزه(      )                                            الف) نظامی گنجه ای

2- هفت پیکر(       )                                              ب) محمد ابراهیم صفا

3- پرستو در قاف(        )                                        ج) سهراب سپهری

                                                                        د) عبدالحسین زرین کوب

                                                                         ه) علیرضا قزوه

27- برای سؤالات زیر پاسخ مناسب را انتخاب کنید:

الف) نمونه ای از ادبیات نمایشی به شیوه ی ایرانی که از دیرباز در رثای شهیدان کربلا اجرا می شده است،«نقالی» نام دارد.                                                                صحیح           غلط                                                                                                       

ب) در ادبیات تعلیمی نوع دوّم، شاعر یا نویسنده می کوشد موضوعات آموزشی را با روشی ساده و آسان به مخاطب بیاموزد.                                                                    صحیح            غلط

28- در مصراع«پیش آن خاک تشنه رفت چو باد» استعاره را بیابید.

29- جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

الف) شعر «در امواج سند» در قالب.................. سروده شده است.

ب) در شعر و نثر دوره ی مشروطه واقعیات زندگی و مسائل .............و............ بازگفته می شود.

ج) محمد اقبال لاهوری شاعر و متفکر پاکستانی است که به دو زبان فارسی و.............. شعر می سرود.

30- دربیت « بیستون بر سر راه است، مباد از شیرین! / خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید» بین کدام کلمه ها آرایه ی« مراعات نظیر» به کار رفته است؟

 

25/0

 

 

75/0

 

 

 

25/0

 

25/0

 

25/0

1

 

 

 

25/0

ه

درک مطلب:(4 نمره)

31- عبارت« نُه کرسی فلک را از زیر پای قزل ارسلان بکشند.» چه مفهومی دارد؟

32- مقصود از مصراع«نبود آگه از بخشش هور و ماه» چیست؟

33- « ستاره مان از اوّل  مطابق نیامد.» یعنی چه؟

34- مقصود از عبارت« اسب از پهلو، اسبی خود را به کمال نشان می داد.» چیست؟

35- در عبارت« مرد پارسی هم دست تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمتی کند.» منظور از قسمت مشخص  شده چیست؟

36- « خانه ها درست از سینه ی خاک درآمده بودند.» یعنی چه؟

37- مقصود از عبارت« لفظی که از لطافت آن جان کند حضور» چیست؟

38- مفهوم بیت « خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد / ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است» چیست؟

 

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

 

5/0

5/0

5/0

و

حفظ شعر(2نمره)

39- تو را من چشم در راهم..................../ که می گیرند در................ تلاجن سایه ها رنگ سیاهی.

40- وزان................................./ تو را من چشم در راهم.

41- هر آدمی ای که مهر مهرت                         در وی نگرفت.............................

42- روزی تر و .............................. ما بسوزد               آتش که به زیر............. سوداست

 

5/0

5/0

5/0

5/0

             

سؤالات امتحان هماهنگ درس: ادبیات فارسی(1)

عمومی

ساعت شروع: 8 صبح

مدت امتحان: 80 دقیقه

سال اوّل  آموزش متوسطه « غایبین موجه »

تاریخ امتحان: 29/03/1389

دانش آموزان روزانه(سالی-واحدی) سراسر کشور در نوبت دوّم(خردادماه) سال 1389

مرکز سنجش آموزش وپرورش

ردیف

سؤالات

نمره

الف

معنی شعر و نثر(6نمره)

1-    وزو نیز بامن مگردان سخن.

2-     چوپان از ملازمان او بود.

3-    پیرمرد به جست و جوی تسلّایی می رفت.

4-    سه ماه بود که موی سر باز نکرده بودیم.

5-     مرا مشّاطه ی صبح و زینت بخش ازهار می نامند.

6-    نکته گفتی با همه سودا گران.

7-    دراین کار تعبیه ای هست.

8-     گوید عدوی من / کاین شیوه ی دری تو چون دود می رود.

9-    بیچارگی ورا چو دیدند                            در چاره گری زبان کشیدند

10-                         بدان که مردم بی هنر، مادام بی سود باشد، چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد.

11-   هر صبح نسیم آید بر قصد طواف من           آهو برگان را چشم، از دیدن من روشن

 

25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

ب

معنی لغت(2نمره)

12- تا با خاک انس نگیری، راهی به مراتب قـُرب نداری.           13- چنین گفت فرزند خیر الانام

14- چنان که هستی برنشین و نزدیک من آی.                         15- خدا داند چه افسرها که رفته.

16- در چنان بیغوله ای آشنایی غنیمتی بود.     17- در پیچ و تاب عرفانی اسلیمی، آدم چه کاره بود.

18- تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد.

19- حاکم جیره و مواجب این همه جمعیت را ازکجا می دهد؟

2

ج

خود آزمایی(3نمره)

20- در مصراع«تا چراغ از تو نگیرد دشمن» منظور از «چراغ» چیست؟

21- در داستان «هدیه ی ناتمام» کدام یک را فداکارتر میدانید؟ برادر بزرگ تر یا کوچک تر را؟ ( حذف)

22-« متـّصل گردان به دریاهای خویش» یعنی چه؟

23- در بیت« آن کسی را که در این ملک سلیمان کردیم / ملت امروز یقین کرد که او اهرمن است» منظور ز«اهـرمن» چیست؟

24- یکی از چهره های روشن دل را که به پشتوانه ی همت و اراده ی خویش آثاری ارزشمند از خود به جا نهاده است، نام ببرید.

25- در مصراع« شکر آزادی و آن گنج خداداد کنید» منظور از «گنج خداداد» چیست؟

26- « می خواهم بحر را در کوزه ای بریزم.» یعنی چه؟

27- منظور از «لباس انسان پرچم کشور وجود اوست.» چیست؟

 

25/0

25/0

5/0

5/0

 

25/0

 

25/0

5/0

5/0

د

دانش‌های ادبی(3نمره)

28- این سخن درباره ی کیست؟«شعر او ساده و بی آلایش و لبریز از مفاهیم عرفانی است. او با فرهنگ مشرق زمین آشنایی فراوان داشت. نقاشی های او هم چون شعرش زیبا و عمیق و چشم نواز است.»

 

29- گزینه ی مربوط به پدیدآورنده ی هر اثر را داخل کمانک قرار دهید:

1- مثل چشمه، مثل رود (           )                               الف) محمد ابراهیم صفا

2- سیاحت نامه ی ابراهیم بیگ (        )                         ب) قیصر امین پور

3- سرنی (         )                                                   ج) زین العابدین مراغه ای

                                                                          د) غلامعلی حداد عادل

                                                                           ه) عبدالحسین زرین کوب

30- برای سؤالات زیر پاسخ مناسب را انتخاب کنید:

الف) در شعر و نثر دوره ی مشروطه احساسات عاشقانه، مذهبی، عرفانی و وصف طبیعت باز گفته      می شود.                                                                                 صحیح             غلط

ب) دوبیتی پیوسته از چند بند هم وزن تشکیل شده است. هر بند شامل چهار مصراع است و مصراع های زوج آن هم قافیه اند.                                                              صحیح             غلط

31- جاهای خالی را با کلمات مناسب پرکنید:

الف) نوشته ای که نویسنده درآن به بیان حالات و احساسات خویش می پردازد............نام دارد.

ب) منظومه های بزمی نظامی و عمده ی سروده های معاصر از نوع ادبیات .............. است.

ج)  «کلیله و دمنه» جزء ادبیات تعلیمی نوع..................است.

32- کدام شاعران به جای سخن گفتن از عشق و تغزلات سنتی به بیان مسائل اجتماعی پرداخته اند؟(دو مورد)

33- در بیت «حالی آن لعل آبدار گشاد / پیش آن ریگ آبدار نهاد» استعاره را مشخص کنید.

 

25/0

 

 

75/0

 

 

 

 

 

 

25/0

 

25/0

 

75/0

 

 

5/0

25/0

ه

درک مطلب(4نمره)

34- دربیت«خرامان بشد سوی آب روان / چنان چون شده بازجوید روان» مقصود از روان «اوّل » و «دوّم» چیست؟

35- با توجه به عبارت« صورت جوانی که خونش - o است، گل انداخته» منظور از قسمت مشخص شده چیست؟

36-« ما را به رونگاری آن می نشاند.» یعنی چه؟

37- با توجه به مصراع« بدانی قدر و بر هیچش نبازی» شاعر از مخاطب خود چه انتظاری دارد؟

38- با توجه به ابیات زیر به سؤالات پاسخ دهید:

« جوانی نکو دار کاین مرغ زیبا                 نماند در این خانه ی استخوانی

متاعی که من رایگان دادم از کف                تو گر می توانی مده رایگانی»

الف) منظور از «خانه ی استخوانی» چیست؟      ب) کدام واژه استعاره از«جوانی» است؟

39- مقصود از عبارت «الهی همیشه نان سواره باشد و او پیاده!» چیست؟

40- «هنر معماری، مفهوم انتزاعی را با هدف انتفاعی درهم آمیخت.» یعنی چه؟ ( حذف شده است . )

41- با توجه به عبارت« در چشم او که خود چشم زمانه ی مابود، آرامشی بود.» چرا جلال آل احمد، نیما را چشم زمانه ی خود می داند؟

 

5/0

 

5/0

 

5/0

5/0

 

 

 

5/0

5/0

5/0

5/0

و

حفظ شعر(2نمره)

42- مارا سرباغ و.................نیست                       هرجا که تویی...................آن جاست

43- ..........................................                       نهی است ، نه این نظر که ماراست

44- شباهنگام، در آن دم، که برجا،......................................،

45- در آن.........................که بندد دست نیلوفر به پای سرو کوهی..............

گرم یاد آوری یا نه، من از یادت نمی کاهم.

 

5/0

5/0

5/0

5/0

             

سؤالات امتحان هماهنگ درس: ادبیات فارسی(1)

عمومی

ساعت شروع: 9 صبح

مدت امتحان: 80 دقیقه

سال اوّل  آموزش متوسطه

تاریخ امتحان: 03/06/1389

دانش آموزان روزانه(سالی- واحدی) سراسر کشور در نوبت شهریورماه سال 1389

مرکز سنجش آموزش وپرورش

ردیف

سؤالات

نمره

الف

معنی شعر و نثر(6نمره) : اشعار و عبارات زیر را به نثر روان برگردانید.

1- دیگر در آن ذی حیاتی نفس نمی کشد.

2- می خواهیم در میان ما حکم شوی.

3-ده بیست نفر سوار با تیپ می آیند.

4- مردمی که تمام عمر در لاک خودشان بوده اند.

5- بنای زندگی بر آب می دید.

6- از جلوه ی سبز و سرخ طرح چمنی ریزم

7- دو استر به دست آور که تو این جایگاه گستاخی

8- چون رایت عشق آن جهان گیر                    شد چون مه لیلی آسمان گیر

9- کار پاکان را قیاس از خود مگیر                  گرچه ماند در نبشتن شیر و شیر

10- چو سهراب شیر اوژن او را بدید                ز باد جوانی دلش بردمید

11- جهد کن که اگر چه اصیل و گوهری باشی، گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتربود.

 

25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

ب

معنی لغت(2نمره) : معنی لغت مشخص شده ی زیر را بنویسید.

12- مرا مشّاطه ی صبح و زینت بخش ریاحین و ازهار می نامند.

13- تا با خاک انس نگیری، راهی به مراتب قـُرب نداری.

14- تو پور گو پیلتن رستمی                       ز دستان سامی و از نیرمی

15- ازدحاماست و مهربانی                               16- زیب از بنفشه دارد و از ناز بوی ، بوی

17- از سعی کسی منت برخود نپذیرم من                 قید چمن و گلشن بر خویش نگیرم من

18- پیرمرد شندرغازی از وزارت فرهنگ می گرفت که صرف و خرج خانه اش می‌شد.

19- من و برادرم هریک لنگی کهنه پوشیده بودیم و پلاس پاره ای در پشت بسته از سرما.

2

ج

خود آزمایی(3نمره)

20- درشعر«شب ، شبی بی کران بود / دفتر آسمان پاره پاره» «شب » نماد چیست؟

21- در بیت«حالی آن لعل آبدار گشاد   /  پیش آن ریگ آبدار نهاد»  ، «ریگ آبدار» کیست؟

22- در بیت زیر، منظور از «بکوشیم» چیست؟

           بکوشیم فرجام کار آن بود                       که فرمان و رای جهانبان بود

23- در شعر« با تمام دل خود می گویم / تا چراغ از تو نگیرد دشمن» کدام عبارت معادل«از صمیم قلب» است؟

24- منظور از «گل هایی که در نسیم آزادی می شکفد» چیست؟

25- معادل امروزی عبارات زیر چیست؟    الف) بخواستم رفت                                ب) برنشین

26- منظور از جمله ی «هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند.» چیست؟

27- منظور هلن کلر از این جمله:« در این راه بارها به عقب می لغزیدم، کمی جلو می رفتم، سپس امیدوار می شدم.» چیست؟

 

25/0

25/0

25/0

 

25/0

5/0

5/0

5/0

5/0

د

درک مطلب(4نمره)

28- در عبارت: «اما پنج نهانی چون اندیشه و یاد گرفتن و نگاه داشتن و تخیل کردن و تمیز و گفتار.»

الف)« یاد گرفتن» در متون قدیم به چه معنی بوده است؟

ب) واژه ی «یاد گرفتن» با کدام یک از گزینه های زیر مترادف است؟

ا) اندیشه                  2)نگاه داشتن                     3)تخیل کردن                   4)تمیز

29- در بیت: قطره ی علم است اندر جان من                     وارهانش از هوا وز خاک تن

الف) چرا علم به قطره تشبیه شده است؟

ب) منظوراز «خاک تن » چیست؟

 

30- در شعر: گرچه گاهی شهابی/ مشق های شب آسمان را / زود خط میزد و محو می شد.

الف)«شهاب» استعاره از چه کسانی است؟

ب) مفهوم«محو می شد» را بنویسید.

31- دربیت: دلیر جوان سر به گفتار پیر                     بداد و ببود این سخن دل پذیر

الف)«پیر» کیست؟

ب) منظوراز «سر بداد» چیست؟

32- در بیت زیر چرا شاعر امواج سند را به سیماب تشبیه کرده است؟

         در آن سیماب گون امواج لرزان                               خیال تازه ای در خواب می دید

33- با توجه به عبارت زیر، چرا در سنت نگارگری شرق، معمولا نقش ها از پهلو کشیده می شد؟

      «صاد» هرگز جانوری جز از پهلو نکشید. خلف صدق نیاکان هنرور خود بود و نمایش نیم رخ زندگان

رازی دربرداشت و از سر نیازی بود.

34- در عبارت زیر، منظور از قسمت مشخص شده چیست؟

   در چشم او که خود چشم زمانه ی ما بود، آرامشی بود که گمان می بردی شاید به حق از سر تسلیم است.

35- مفهوم کلی مصراع دوّم بیت زیر را بنویسید.

          چون بسی ابلیس آدم روی است                          پس به هر دستی نشاید داد دست

 

25/0

 

25/0

 

25/0

25/0

 

25/0

25/0

 

25/0

25/0

5/0

 

5/0

 

 

5/0

 

5/0

ه

دانش های ادبی(3نمره)

36- مولوی مطالب نغز و لطیف عرفانی و اخلاقی را به شیوه ی.......................بیان کرده است.

37-شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ ( حذف شده است (

            یکی پر طمع پیش خوارزمشاه                             شنیدم که شد بامدادی پگاه

           چو دیدش به خدمت دو تا گشت و راست                 دگر روی بر خاک مالید و خاست

38- تذکره به چه نوع نوشته ای گفته می شود؟

39- کدام واژه در بیت زیر«مشبه» است؟

         چو رستم ز دست وی آزاد شد                       بسان یکی تیغ پولاد شد

     الف) رستم                        ب) دست                       پ) آزاد                ت) تیغ

40- در بیت زیر«استعاره» را بیابید و مفهوم آن را بنویسید.

          متاعی که من رایگان دادم از کف                   توگر میتوانی مده رایگانی

41-«تراژدی» چیست؟

42- دو ویژگی کتاب«قابوس نامه» را بنویسید.

43- هریک از کتاب های زیر از کیست؟

       الف) داستان های دل انگیز ادبیات فارسی                     ب) با کاروان حله

 

25/0

25/0

 

 

25/0

25/0

 

 

5/0

 

5/0

5/0

5/0

و

شعر حفظی(2نمره) : جاهای خالی را با کلمات مناسب پرکنید.

44- آب زنید راه را هین که ..........................             مژده دهید باغ را...........................

45- گفتم غم تو دارم، گفتا غمت سرآید                           گفتم که....................گفتا اگر.........

46- نالیدن بی حساب..............................                   گویند خلاف................................

47- شباهنگام، در آن دم که برجا، دره ها چون مرده ماران خفتگان اند.

...........................................................................................

گرم یادآوری یا نه، من از یادت نمی کاهم .  تو را من چشم در راهم.

 

5/0

5/0

5/0

5/0

             

سؤالات امتحان هماهنگ درس: ادبیات فارسی(1)

عمومی

ساعت شروع: 14:30

مدت امتحان: 90 دقیقه

سال اوّل  آموزش متوسطه

تاریخ امتحان: 03/06/1389

دانش آموزان روزانه(سالی-واحدی) سراسر کشور در نوبت شهریورماه سال 1389

مرکز سنجش آموزش وپرورش

ردیف

سؤالات

نمره

الف

معنی شعر و نثر(6نمره) : اشعار و عبارات زیر را به نثر روان برگردانید.

1- همه با هم دَم گرفتیم.

2- نمی خواستم تمجید شوم. ( حذف شده است . )

3- وای بر جان تو که بدگهری

4- ما را از آن نامی بود.

5- به شدتی که از روزگار پیش آید، نباید نالید.

6- زنیک و بد اندیشه کوتاه کرد.

7- در آن دریای خون در قرص خورشید                      غروب آفتاب خویشتن دید

8- جوانی نکودار کاین مرغ زیبا                                نماند در این خانه ی استخوانی

9- پدر را نباید که داند پسر                                       که بندد دل و جان به مهر پدر

10- بیستون بر سرراه است مباد از شیرین                   خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید

11- جمله عالم زین سبب گمراه شد                            کم کسی ز ابدال حق آگاه شد

 

25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

ب

معنی لغت(2نمره) : معنی لغت مشخص شده ی زیر را بنویسید(هر مورد 25/0)

12- زمانه بیامد نبودش توان                      13- با حفظ اعتدال از افراط و تفریط مصون بمانیم .

14- گذشت ها هیچ گاه به ختام نرسد.   15-من با تـَبختر گفتم: هر کدام جداگانه به او هدیه می دهیم( حذف)

16-شراب بسیار برخود پیمود  .                     17- تحصیل باید با فراغ بال و تأنـّی انجام گیرد .

18- اصلا با ادب شهرنشینی اُختنشده بود.        19- زیب از بنفشه دارد و از نازبوی  ، بوی .

 

2

ج

خود آزمایی(3نمره)

20- معادل امروزی«فرو بریم»(بگذار تا فردا داری    در میدان فرو بریم.) و « قفا زدن» را بنویسید.

21- در شعر زیر مقصود از« روشنی در دل من می بارد » چیست؟ نهاد آن کدام است؟

           «مادرم / آب و آیینه و قرآن در دست / روشنی در دل من می بارد.»

22- با توجه به قطعه ی «مسافر» که در زیر آمده است، شاعر به کجا می خواهد سفر کند؟

       «دلم می خواهد بر بال‌های باد نشینم و آن چه را که پروردگار جهان پدید آورده، زیر پا گذارم تا مگر روزی به پایان این دریای بی‌کران رسم و بدان سرزمین که خداوند، سرحد جهان خلقتش قرا داده،فرود آیم»

23- شاعر در دوبیت آغازین شعر« در امواج سند» غروب خورشید را به تصویر کشیده است. این غروب بیانگر چیست؟

24- دربیت « ولی با من بگو آن دیده ور کیست/ که خاری دید و احوال چمن گفت » از نظر شاعر «دیده ور» چه خصوصیتی دارد؟

25- مفهوم عبارت«راه دست خودش هم نیست » را بنویسد.

 

5/0

5/0

 

5/0

 

 

5/0

 

5/0

 

5/0

د

درک مطلب(4نمره)

26- با توجه به ابیات :            از خدا جوییم توفیق ادب                  بی ادب محروم شد از لطف رب

                          بی ادب تنها نه خود را داشت بد         بلکه آتش در همه آفاق زد

الف) چه کسی ظرفیت پذیرش لطف خداوند را ندارد؟

ب) کدام واژه در بیت دوّم استعاره از ظلم و ستم است؟

27- در بیت زیر، کدام واژه ها به ترتیب مفهوم عزت و ذلت را می رساند؟

      «جهان را بلندی و پستی تویی            ندانم چه ای هرچه هستی تویی»

 

28- در شعر : « مردی از شرق برخاست/ آسمان را ورق زد»

الف) کدام واقعه ی تاریخی کشور ما به تصویر کشیده شده است؟

ب) منظور از «مرد» کیست؟

29- آیه ی «الا بذکر الله تطمئن القلوب» با کدام عبارت زیر ارتباط معنایی دارد؟

الف) آن ها چه انسی با خاک گرفته اند، خاک، مظهر فقر مخلوق در برابر غنای خالق است.

ب) حال آن که در معرکه ی قلوب مجاهدان خدا ، آرامشی که حاصل ایمان است حکومت دارد.

30- با توجه به عبارت زیر، اهداف ناصرخسرو را از نوشتن نامه به وزیر بنویسید؟

     « من از بدحالی و برهنگی شرم داشتم و رفتن مناسب ندیدم، رقعه ای نوشتم و عذری خواستم و گفتم : « که بعد از این به خدمت رسم» و غرض من دوچیز بود: یکی بی نوایی. دویم تصور شود که مرا در فضل مرتبه ای است زیادت.»

31-در عبارت«چهار تا وکیل حسابی هم که داریم، بی چاره ها از ناچاری چارچنگول روی قالی رماتیسم می گیرند.» منظور از عبارت مشخص شده چیست؟

32- با توجه به ابیات زیر، به پرسش های داده شده پاسخ دهید.

از عمر من آن چه هست برجای                        بستان و به عمر لیلی افزای

                 می داشت پدر به سوی او گوش                         کاین قصه شنید گشت خاموش

                 دانست که دل اسیر دارد                                  دردی نه دواپذیر دارد

الف) «دل اسیر داشتن » یعنی چه؟

ب) عکس العمل پدر مجنون پس از شنیدن قصه ی عشق فرزندش چه بود؟

33- نویسنده در متن زیر به چه نکته ی مهمی اشاره دارد؟

     «جهد کن اگر چه اصیل و گوهری باشی، گوهر تن نیز داری. که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بود.»

 

 

 

25/0

25/0

5/0

 

 

 

25/0

25/0

5/0

 

 

5/0

 

 

 

5/0

 

 

 

 

 

25/0

25/0

5/0

 

ه

دانش های ادبی(3نمره)

34- کدام نوع ادبی، ویژگی تخیلی بودن، شکل داستانی و وجود انسان های آرمانی را در بر دارد؟

الف) غنایی                             ب) حماسی

35- در ادبیات نمایشی غرب، تجسم عیوب و رذیلت های اخلاقی به گونه ای که مایه ی خنده باشد،........ نام دارد.

36- کدام یک از کتاب های زیر از نظر نوع ادبیات تعلیمی با بقیه تفاوت دارد؟

الف)بوستان           ب)گلستان                  پ)گلشن راز           ت)قابوس نامه

37- در بیت زیر، یک نمونه مراعات نظیر پیدا کنید.

         «یاد از این مرغ گرفتار ای مرغان                  چون تماشای گل ولاله و شمشاد کنید»

38- یکی از ویژگی های ادبیات دوره ی مشروطه را بنویسید.

39- نویسنده ی هر یک از آثار زیر را نام ببرید.

        الف) مثل چشمه مثل رود                        ب) بحر در کوزه

40- هریک از عبارت های زیر کدام اثر ادب فارسی را معرفی می کند؟

       الف) کتابی ادبی و عرفانی با بیست و شش هزار بیت و شش دفتر، که مطالب نغز و لطیف عرفانی-اخلاقی را با شیوه ی تمثیل و حکایت بیان کرده است.

      ب) این اثر، مجموعه ی مقالات سیاسی- انتقادی دهخدا را در بردارد. که به زبان طنز و با نثری ساده نوشته شده است.

41- با توجه به ابیات :       حالی آن لعل آبدار گشاد                 پیش آن ریگ آبدار نهاد

                                    گفت مردم ز تشنگی دریاب            آتشم را بکش به لختی آب

الف) شعر بالا در چه قالبی سروده شده است؟

ب) یک استعاره در آن پیدا کنید؟

 

 

25/0

 

25/0

 

25/0

 

25/0

 

5/0

 

5/0

 

25/0

 

25/0

 

 

 

25/0

25/0

و

شعر حفظی(2نمره)

- جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

42- رونق باغ می رسد.............................           ...........................مه به کنار می رسد

43- گفتم ز...................رسم وفا بیاموز                 گفتا ز...................این کار کمتر آید

44- هر آدمی ای که مهر مهرت                             ...................................................

45- تو را من چشم در راهم شباهنگام / که می گیرند در شاخ...........سایه ها رنگ سیاهی/ وزان........ راست اندوهی فراهم.

 

 

5/0

5/0

5/0

5/0

             

سؤالات امتحان هماهنگ درس: ادبیات فارسی(1)

عمومی

ساعت شروع: 9 صبح

مدت امتحان: 90 دقیقه

سال اوّل  آموزش متوسطه « غایبین موجه »

تاریخ امتحان: 25/06/1389

دانش آموزان روزانه(سالی-واحدی) سراسر کشور در نوبت شهریورماه سال 1389

مرکز سنجش آموزش وپرورش

ردیف

سؤالات

نمره

الف

معنی شعر ونثر(6نمره): اشعار و عبارات زیر رابه نثر روان برگردانید.

1- تو مرا بر خویشتن گیر

2- تازه پشت لبش سبز شده.

3- با تمام دل خود می گویم.

4- شستم خبردار شد.

5- بزن جنگ و بیداد را بر زمین

6- ما را به رونگاری آن می نشاند.

7- فارم چو صوت بلبل و دلبر چو آبشار

8- صد هزاران دام و دانه است ای خدا                     ما چو مرغان حریصی بی نوا

9- جامه ای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن            بدر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است

10- چون بسی ابلیس آدم روی هست                       پس به هر دستی نشاید داد دست

11- بزرگی، خرد و دانش راست نه گوهر و تخمه را، اگر مردم را با گوهر اصل، گوهر هنر نباشد، صحبت هیچ کس را به کار نیاید.

 

25/0

25/0

25/0

25/0

5/0

5/0

5/0

75/0

75/0

1

1

ب

معنی لغت(2نمره): معنی لغات مشخص شده ی زیر را بنویسید.

12- قطران را با تمکین تمام آوردم.

13- قانون، اساسی بیابد برای اشاعه ی آزادی.

14- دشمن، در برابر ایمان جنود خدا متکی به ماشین است.

15- هدیه ی روز مادر، هدیه ای تفنّنی به حساب می آمد. ( حذف شده است . )

16-چون رایت عشق آن جهان گیر                شد چون مه لیلی آسمان گیر

17- صوفیه هم برای اعتکاف در مسجد خلوت می گزیدند.

18- حاکم جیره و مواجب جمعیت را از کجا می دهد؟

19- چگونه پرندگان از مواهب طبیعت برخوردار می شوند .

2

ج

خود آزمایی(3نمره)

20- در سخن«انگشتری به من داد تا چون تو را پیش وی برم، از عهده ی کار من بیرون آید.» انگشتری به من داد، بیانگر چه مفهومی است؟

21- مقصود از «خاک تشنه» دربیت«شر که آن دید، دشنه باز گشاد / پیش آن خاک تشنه رفت چوباد» کیست؟

22- با توجه به مصراع«به گردان لشکر سپهدار گفت» منظور از «سپهدار» چه کسی است؟

23- با توجه به مصراع آخر ابیات زیر، پیام اصلی درس« در امواج سند» را بنویسید.

بلی آنان که از این پیش بودند                     چنین بستند راه ترک و تازی

از آن این داستان گفتم که امروز                  بدانی قدر و بر هیچش نبازی

24- با توجه به درس«پرستو در قاف» در عبارت زیر، مقصود از جمله ی مشخص شده چیست؟

«من می خواهم بحر را در کوزه ای بریزم و آن همه عظمت را در چند سطر خلاصه کنم! مگرمی شود؟»

25- در درس حاکم و فراشان جمله ی «آن طرفش را فراشان می دانند و چوب دست های آنان» یعنی چه؟

 

5/0

 

5/0

5/0

5/0

 

 

5/0

 

5/0

د

درک مطلب(4نمره)

26- در عبارت :« ارجمند گرداننده ی بندگان از خواری، در پای افکننده ی گردن کشان از سروری. هرکه از روی نادانی نه او را گـُزید، گـَزند او ناچار بدو رسید.»

الف) مضمون آیه ی شریفه ی« تعز من تشاء و تذل من تشاء» در کدام قسمت متن آمده است؟

ب) مرجع ضمیر مشخص شده ی «او» چه کسی است؟

27- در ابیات:  وزان آب چون شد به جای نبرد                      پر اندیشه بودش دل و روی زرد

چو سهراب شیراوژن او را بدید                      ز باد جوانی دلش بردمید

الف) عبارت«دلش بردمید» به چه معناست؟

ب) کدام مصراع، نگرانی رستم و ترس او از شکست پیشین را نشان میدهد؟

28- با توجه به نیایش« تاگور»:

« نیرویی به من ده تا قدرت و توان خود را از روی عشق و نهایت محبت، تسلیم خواسته ها و رضای تو کنم و روح خود را از تعلق به جیفه های ناچیز روزگار بی نیاز کنم.»

الف) مصراع « رضا به داده بده وز جبین گره بگشا» با کدام قسمت نیایش تاگور ارتباط دارد؟

ب) کدام واژه در عبارت بالا، مجازا در معنای مال و منال دنیا آمده است؟

29- درابیات:   ایا فرقه ی فارغ از ننگ و نام                        نهادید بر کفر، اسلام نام

                    من ای قوم، فرزند پیغمبرم                            حسین است آقا و من نوکرم

الف) واژه ی «من » در مصراع چهارم به چه کسی اشاره دارد؟

ب) «فارغ از ننگ و نام بودن» به چه معناست؟

30- با توجه به شعر:  ز رخسارش فرو می ریخت اشکی                  بنای زندگی برآب می دید

                             در ان سیماب گون امواج لرزان                     خیال تازه ای در خواب می دید

الف) کدام مصراع بر نابودی سلطان جلال الدین اشاره دارد؟

ب) دربیت دوّم، امواج رودخانه ی سند به چه چیزی تشبیه شده است؟

31- دربیت «بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم                که معنیش جز وقت پیری ندانی»

الف) منظوراز «نامه» چیست؟

ب) مقصود از «حرف مبهم» در مصراع اوّل ، کدام دوره ی زندگی است؟

32- در عبارت«یک دفعه انگار یک کاسه آب داغ ریختند بر سر من. یک دفعه سی و سه بندم به تکان افتاد. گفتم: بابا نکنید. به دست خودتان برای خودتان مدعی نتراشید.»

الف)« یک دفعه سی و سه بندم به تکان افتاد» یعنی چه؟

ب) یک اصطلاح عامیانه در متن بیابید و بنویسید.

32- مصراع«هرصبح نسیم آید بر قصد طواف من» به کدام ویژگی گل لاله اشاره دارد؟

 

 

25/0

25/0

 

 

25/0

25/0

 

 

 

25/0

25/0

 

 

25/0

25/0

 

 

25/0

25/0

 

25/0

25/0

 

 

25/0

25/0

5/0

ه

دانش های ادبی(3نمره)

34-در شعر زیر، یک نمونه مراعات نظیر بیابید.

به موج آویز و از ساحل بپرهیز                 همه دریاست ما را آشیانه

35- در عبارت«دلم می خواهد مدینه را بغل کنم.» چه آرایه ای وجود دارد؟

36-با توجه به ابیات:          بزد دست سهراب چون پیل مست           برآوردش از جای و بنهاد پست

                                     یکی خنجر آبگون برکشید                    همی خواست از تن سرش را برید

الف) «مشبه به» را در بیت اوّل  نشان دهید.

ب) شعر بالا در چه قالبی سروده شده است؟

37- هریک از توضیحات زیر معرف کدام یک از شخصیت های برجسته ی ایران است؟

الف) او از خدمتگزاران صدیق انقلاب اسلامی ایران، فیلم ساز و سردبیر مجله ی سوره بود. از آثار او می توان به مجموعه های تلویزیونی«حقیقت»،«خان گزیده ها» و «روایت فتح» اشاره کرد.

ب) نقاش و شاعر معاصر که در کاشان متولد شد. شعر او ساده و بی آلایش و لبریز از مفاهیم عرفانی است. کتاب «اتاق آبی» اثر اوست.

38- پاسخ هریک از سؤال های زیر را به صورت کوتاه بنویسید.

الف) هنری ترین نوع«ادبیات مردمی» کدام است؟

ب) نام دیگر«ادبیات پایداری» چیست؟

پ) گونه ای از ادبیات است که با زبانی نرم و لطیف به بیان عواطف و احساسات شخصی انسان می پردازد.

ت) ثبت دیده ها، شنیده ها و تجربیاتی که فرد در مسیر سفر خویش به نقاط دور ونزدیک به آنها دست می یابد، در قالب چه نوع نوشته ای گردآوری می شود؟

39- نویسنده ی هریک از آثار زیر را نام ببرید.

الف) مجموعه ی ریشه در ابر                      ب) فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی

 

25/0

 

25/0

 

 

25/0

25/0

 

25/0

 

25/0

 

 

25/0

25/0

25/0

25/0

 

5/0

و

شعر حفظی(2نمره) : جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

40- باغ سلام می کند........................                  سبزه پیاده می رود......................

41- گفتم خوشا هوایی کز باد صبح خیزد                  .............................................

42- فراش خزان...............بیفشاند                         نقاش صبا..................بیاراست

43- شباهنگام ، در آن دم، که .....................................خفتگان اند.

 

5/0

5/0

5/0

5/0

             
[ سه‌شنبه ۱۳٩٢/٥/٢٢ ] [ ۱٠:۳٦ ‎ق.ظ ] [ مسعود سخندان ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر زبان و ادبیات فارسی شهرستان گمیشان - استان گلستان
امکانات وب


Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت

قالب میهن بلاگ تقویم جلالی
<-BlogTitle->">- <-BlogDescription-> - <-BlogTitle->">,<-BlogId->, Blog, Weblog, Persian,Iran, Iranian, Farsi, Weblogs">
<-BlogTitle->
<-BlogDescription-> 
قالب وبلاگ
نويسندگان
آخرين مطالب
<-PostContent->
ادامه مطلب
[ <-PostDate-> ] [ <-PostTime-> ] [ <-PostAuthor-> ]
نظرات (<-count->)
<-PageContent->
[ ] [ ] [ مدیر ]
» <-posttitle-> :: <-PostDate->
[ ] [ ] [ مدیر ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

<-AboutAuthor->
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
آرشيو مطالب
RSS Feed

<-BlogCustomHtml->
<-persianstat->
onLoad and onUnload Example


  • تیم بلاگ | زیبا مد